"Overheidsoptreden is de pijnstiller", verklaarde de één of andere economist parmantig, "maar hij had (of wat had je nu gedacht) het geneesmiddel". En ik dacht aan Paul Krugman, en de vraag of onze economist met zijn geneesmiddel wel de juiste ziekte had.
Je herkent aan de uitspraak natuurlijk meteen de "Austerian". "De crisis is veroorzaakt door teveel schulden", en bovendien is "overheid altijd slecht", ergo er zijn teveel overheidsschulden, ergo we moeten bezuinigen.
Maar ik denk dus aan Paul Krugman. In de nineties, zegt Krugman, daalden met de naderende euro de rentevoeten in de Zuid Europese landen als bakstenen. En inderdaad, ik zat in de markten in die tijd, dat heb ik met mijn eigen ogen gezien, en er een frankske aan verdiend ook. Maar wat gebeurt er in een economie waar de rentevoeten dalen? De mensen sparen minder, investeren meer, kopen huizen, zetten die vol keukens met Duitse keukenapparaten; de economie boomt, de lonen stijgen... En terloops boekt Duitsland geweldige exportcijfers waarmee het model nog maar eens bewezen is.
Maar dan breekt de crisis uit, en iedereen wil tegelijk besparen. Dus iedereen betaalt schulden terug (de lezer zoekt op dit moment de term "vleesmoleneffect" op...) en het probleem is, de overheid betaalt om allerlei goede en slechte (dààr al eens aan gedacht? Hmmmmm?) ook schulden terug (heb je dat "vleesmoleneffect" nu al opgezocht?) en de hele boel knalt naar beneden om kamikazepiloten jaloers te maken. Merk op, voornamelijk in landen die om te beginnen helemaal geen hoge overheidsschulden hadden (Spanje, Ierland) of waar die schuld al verschillende jaren flink aan het dalen was (Italië) .Oh ja, en ook nog in Griekenland; dat is waar..
Maar ze hebben wel "het medicijn". Alleen hebben ze het medicijn tegen de pest. En jammer genoeg heeft de patiënt geen pest, maar wel cholera. En dus gaan ze nu nog meer besparen, want nee, dat "vleesmoleneffect" hebben ze nu eenmaal niet opgezocht.
Kom, om het niet te moeilijk te maken geef ik maar zelf een url:
http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/08/meer-schulden-om-een-schuldcrisis-te.html
woensdag 30 mei 2012
dinsdag 29 mei 2012
De "electoral vote" site steekt van wal
Zoals ik al eerder heb gezegd is er een site die ik echt heel goed vind om de Amerikaanse verkiezingen te volgen:
http://www.electoral-vote.com/
Merk in het menu links het derde item "electoral vote graphs" op. Gewoon geregeld eens op klikken, en een veel beter inzicht zal uw deel zijn. Daarnaast zijn er gewoon zijn geregelde commentaren die ik bijna altijd bondig, to the point en heel inhoudelijk vind. Dus ik zou het echt begrijpen als je van hier maar meteen wegklikt...!
Hoe dan ook. Met nog een kleine zes maand te gaan komt de tijd dichtbij waarin het dagelijks voorpagina zal zijn - en de site lijkt zich dan ook definitief op gang te trekken. De aanpak is vernieuwd, maar die schitterende kaart is dezelfde gebleven. En dus zien we in één oogopslag wie op basis van de "jongste" polls de verkiezingen zou winnen. De aanhalingstekens staan daar omdat die "jongste" polls zo lang op voorhand nog niet veel voorstellen. Maar naarmate de tijd vordert worden die polls meer en meer representatief, en vanaf de herfst kan je er alleen maar niet naar kijken als het je werkelijk geen lor kan schelen wie het wint.
Ool is het heel interessant geregeld (1) eens te vergelijken met de definitieve kaart van vier jaar geleden:
http://electoral-vote.com/evp2008/Pres/Maps/Dec31.html
Vandaag, dus, is het toch al een heel ander beeld dan toen. Om te beginnen zie je meteen dat de kaart er een stuk minder blauw uitziet dan toen: en dat zou niemand moeten verbazen. Verder zien we dat Romney maar 60 (in plaats van 200) stemmen meer achterop loopt. Dat wil zeggen, als hij voor niet meer dan 30 stemmen staten van kleur kan doen veranderen wint hij. Als je dan even kijkt naar hoeveel staten er "amper" of "licht" Democratisch pollen, lijkt me dat de conclusie nog altijd is: het wordt "een spannende strijd". Natuurlijk zal Obama even goed proberen de "licht" rode staten terug blauw te maken; dat is nu juist wat het zo spannend maakt.
Maar ik heb er in feite niet zoveel over te vertellen. Zeer zeker ben ik geweldig gecharmeerd indien je hier geregeld mijn commentaren over de verkiezing komt lezen. Desondanks is de boodschap vandaag dat je op deze heel veel beter geïnformeerde site vanaf nu, of toch heel binnenkort, geregelde updates mag gaan verwachten.
----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/met-de-de-facto-aanduiding-van-romney.html
http://www.electoral-vote.com/
Merk in het menu links het derde item "electoral vote graphs" op. Gewoon geregeld eens op klikken, en een veel beter inzicht zal uw deel zijn. Daarnaast zijn er gewoon zijn geregelde commentaren die ik bijna altijd bondig, to the point en heel inhoudelijk vind. Dus ik zou het echt begrijpen als je van hier maar meteen wegklikt...!
Hoe dan ook. Met nog een kleine zes maand te gaan komt de tijd dichtbij waarin het dagelijks voorpagina zal zijn - en de site lijkt zich dan ook definitief op gang te trekken. De aanpak is vernieuwd, maar die schitterende kaart is dezelfde gebleven. En dus zien we in één oogopslag wie op basis van de "jongste" polls de verkiezingen zou winnen. De aanhalingstekens staan daar omdat die "jongste" polls zo lang op voorhand nog niet veel voorstellen. Maar naarmate de tijd vordert worden die polls meer en meer representatief, en vanaf de herfst kan je er alleen maar niet naar kijken als het je werkelijk geen lor kan schelen wie het wint.
Ool is het heel interessant geregeld (1) eens te vergelijken met de definitieve kaart van vier jaar geleden:
http://electoral-vote.com/evp2008/Pres/Maps/Dec31.html
Vandaag, dus, is het toch al een heel ander beeld dan toen. Om te beginnen zie je meteen dat de kaart er een stuk minder blauw uitziet dan toen: en dat zou niemand moeten verbazen. Verder zien we dat Romney maar 60 (in plaats van 200) stemmen meer achterop loopt. Dat wil zeggen, als hij voor niet meer dan 30 stemmen staten van kleur kan doen veranderen wint hij. Als je dan even kijkt naar hoeveel staten er "amper" of "licht" Democratisch pollen, lijkt me dat de conclusie nog altijd is: het wordt "een spannende strijd". Natuurlijk zal Obama even goed proberen de "licht" rode staten terug blauw te maken; dat is nu juist wat het zo spannend maakt.
Maar ik heb er in feite niet zoveel over te vertellen. Zeer zeker ben ik geweldig gecharmeerd indien je hier geregeld mijn commentaren over de verkiezing komt lezen. Desondanks is de boodschap vandaag dat je op deze heel veel beter geïnformeerde site vanaf nu, of toch heel binnenkort, geregelde updates mag gaan verwachten.
----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/met-de-de-facto-aanduiding-van-romney.html
zondag 27 mei 2012
De nieuwe school in Kameroen: een eerste lokaal
Nadat de post van alweer vijf maanden geleden aankondigde dat onze VZW in Kameroen een heuse landbouwschool zou helpen opstarten, krijg ik vandaag de nieuwsbrief waarin een eerste lokaal wordt aangekondigd:
http://ape-assistance.net/files/2010/03/Nieuwsbrief-apas-april-012-72.pdf
Ah, die verhalen over dit soort werk in de brousse. Het is niet dat je even een vrachtwagen tussen de bomen, putten en riviertjes stuurt om een paar ton bakstenen af te leveren, hé. Maar kijk, de maanden zijn weer voorbij gevlogen en de foto's van "gelijkmaken van het terrein" over "betonneren van de vloer" tot "het eerste klaslokaal" staan er gewoon op. Ik zal het eerder gezegd hebben maar het kan niet genoeg herhaald worden: het idee is een bevolking die nu nog leeft van jacht en kaalkap te helpen overschakelen op een meer duurzame landbouw. Vandaar dus dat bijenproject: jager-verzamelaars vernietigen de bijen wanneer ze honing willen, landbouwers proberen ze juist in stand te houden.
Enzovoort.
De bedoeling is dus de aanpak te verbreden. Niet langer hebben we nu dat bijenproject, en niet langer is er een simpel schooltje voor lager onderwijs aan verbonden. Er komt nu ook een plantage, waarbij "we" (1) proberen eerst de eigen voedselproductie veilig te stellen, en pas in tweede instantie aan "cash crops" te gaan doen, dat wil zeggen, gewassen om te verkopen op de markt. Maar ik begrijp dat daar nog hevige conversaties over gevoerd worden; we mogen evenwel onze opinie geven. En naast de plantage is er nu ook het project voor een landbouwschool op "middelbaar" niveau. Soms krijg je toch het gevoel dat een paar energieke mensen echt een verschil kunnen maken...
Altijd leuk om zien is hoe dat bijenproject almaar verder schuift. Onder het label "onze VZW" heb ik al eerder gepraat over de moeizame vorderingen; deze keer gaat het op de nieuwsbrief over de oogst van enkele kilo's hier en enkele kilo daar... Maar we zijn toch een heel eind gekomen in vergelijking met die eerste dromen, intussen alweer jaren geleden. Een apart rubriekje ook over dat schooltje voor lager onderwijs. Blijkt dat de overheid niet altijd vlot met geld over de brug komt, en dat veel schooltjes in de streek leeg staan bij gebrek aan middelen. En dus komen er wel eens delegaties naar "onze" dorpjes om quasi verongelijkt te vragen waarom we niet uitgerekend in hun streek een project hebben opgezet. "Waarom hebben die mensen wel een schooltje voor hun kinderen, en wij niet?".
En je voelt tot in je tenen hoe graag we dat zouden uitbreiden, maar de goede wil is groter dan de budgetten, die voor onze eerste projecten nu eenmaal tot enkele duizenden euro's beperkt bleven, en nu nog altijd beperkt zijn. En dus proberen we informatie uit te wisselen en hopen we dat de plantage, na de voedselzekerheid toch een extra inkomen zal opleveren, en heel misschien, wie weet, komt de dag dat we alsnog kunnen uitbreiden.
En zo voel ik weer tot hier dat enorm contrast tussen wij die hier achter onze computer zitten en mensen die niet weten waar ze de middelen vandaan moeten halen om hun kinderen een toekomst te geven. Maar we kunnen er aan werken, en er wordt ook aan gewerkt, en ik hoop vurig dat er ook in de toekomst aan zal gewerkt worden. Het vraagt tijd, maar zo is het in Europa ook gegaan, destijds, duizend jaar geleden.
---------------------------------
(1) Ik zal ook nog maar eens herhalen dat mijn eigen bijdrage beperkt blijft tot 5 euro per maand en veel verbale steun en af en toe een postje hier. Maar als je er zelf ook een paar eurokes per maand voor over had zouden de mensen dat heel fijn vinden, hoor! Kijk je eens rond op die nieuwsbrief (helemaal onderaan)?
http://ape-assistance.net/files/2010/03/Nieuwsbrief-apas-april-012-72.pdf
Ah, die verhalen over dit soort werk in de brousse. Het is niet dat je even een vrachtwagen tussen de bomen, putten en riviertjes stuurt om een paar ton bakstenen af te leveren, hé. Maar kijk, de maanden zijn weer voorbij gevlogen en de foto's van "gelijkmaken van het terrein" over "betonneren van de vloer" tot "het eerste klaslokaal" staan er gewoon op. Ik zal het eerder gezegd hebben maar het kan niet genoeg herhaald worden: het idee is een bevolking die nu nog leeft van jacht en kaalkap te helpen overschakelen op een meer duurzame landbouw. Vandaar dus dat bijenproject: jager-verzamelaars vernietigen de bijen wanneer ze honing willen, landbouwers proberen ze juist in stand te houden.
Enzovoort.
De bedoeling is dus de aanpak te verbreden. Niet langer hebben we nu dat bijenproject, en niet langer is er een simpel schooltje voor lager onderwijs aan verbonden. Er komt nu ook een plantage, waarbij "we" (1) proberen eerst de eigen voedselproductie veilig te stellen, en pas in tweede instantie aan "cash crops" te gaan doen, dat wil zeggen, gewassen om te verkopen op de markt. Maar ik begrijp dat daar nog hevige conversaties over gevoerd worden; we mogen evenwel onze opinie geven. En naast de plantage is er nu ook het project voor een landbouwschool op "middelbaar" niveau. Soms krijg je toch het gevoel dat een paar energieke mensen echt een verschil kunnen maken...
Altijd leuk om zien is hoe dat bijenproject almaar verder schuift. Onder het label "onze VZW" heb ik al eerder gepraat over de moeizame vorderingen; deze keer gaat het op de nieuwsbrief over de oogst van enkele kilo's hier en enkele kilo daar... Maar we zijn toch een heel eind gekomen in vergelijking met die eerste dromen, intussen alweer jaren geleden. Een apart rubriekje ook over dat schooltje voor lager onderwijs. Blijkt dat de overheid niet altijd vlot met geld over de brug komt, en dat veel schooltjes in de streek leeg staan bij gebrek aan middelen. En dus komen er wel eens delegaties naar "onze" dorpjes om quasi verongelijkt te vragen waarom we niet uitgerekend in hun streek een project hebben opgezet. "Waarom hebben die mensen wel een schooltje voor hun kinderen, en wij niet?".
En je voelt tot in je tenen hoe graag we dat zouden uitbreiden, maar de goede wil is groter dan de budgetten, die voor onze eerste projecten nu eenmaal tot enkele duizenden euro's beperkt bleven, en nu nog altijd beperkt zijn. En dus proberen we informatie uit te wisselen en hopen we dat de plantage, na de voedselzekerheid toch een extra inkomen zal opleveren, en heel misschien, wie weet, komt de dag dat we alsnog kunnen uitbreiden.
En zo voel ik weer tot hier dat enorm contrast tussen wij die hier achter onze computer zitten en mensen die niet weten waar ze de middelen vandaan moeten halen om hun kinderen een toekomst te geven. Maar we kunnen er aan werken, en er wordt ook aan gewerkt, en ik hoop vurig dat er ook in de toekomst aan zal gewerkt worden. Het vraagt tijd, maar zo is het in Europa ook gegaan, destijds, duizend jaar geleden.
---------------------------------
(1) Ik zal ook nog maar eens herhalen dat mijn eigen bijdrage beperkt blijft tot 5 euro per maand en veel verbale steun en af en toe een postje hier. Maar als je er zelf ook een paar eurokes per maand voor over had zouden de mensen dat heel fijn vinden, hoor! Kijk je eens rond op die nieuwsbrief (helemaal onderaan)?
vrijdag 18 mei 2012
Tussen Economie en Overlevering (Greaber, "Debt")
In hoofdstuk V van Debt beklaagt Graeber zich over het dogmatisme - hij noemt het de "received wisdom" die "basically beyond question" is - van de economie (als wetenschap). En ik ben er helemaal voor! Natuurlijk moet wetenschap er in de eerste plaats in bestaan de onopgeloste problemen aan te pakken, en daarbij, zodra dat nodig is, de assumpties en axioma's in vraag stellen. Dat is immers precies het verschil tussen wetenschap en geloof. Geloof zal nooit of nooit iets concluderen als "oeps, de realiteit klopt niet met mijn beweringen over mijn God, dus die beweringen over God zijn fout". En dus: laat ze komen, al die kritieken op de huidige stand van zaken; ik ben benieuwd!
Maar in Graebers geval moeten we het toch allemaal extra kritisch bekijken: hij is immers nog altijd die extreem-linkse anarchist, waarvan we best een hoop dingen kunnen leren, maar die net zo goed als iedereen zal proberen zijn eigen assumpties te rationaliseren en in de plaats te stellen van die van de anderen. En dus zit ik met samengeknepen ogen, gespitste oren en klaar voor de sprong naar mijn blad te kijken wanneer ik lees:
"one knows one is in the presence of received wisdom when, if one challenges it, the first reaction is to treat one as simply ignorant (...). 'Clearly you need a course in Economics 101' - the theory is seen as so obviously true that no one who understands it could possibly disagree."
Want opnieuw, daar is heel veel van waar. Maar er is ook heel veel waar van wat de positie die hij hier beschrijft doet. Dat heb ik zelf vaak gezien, en wel zowel aan de uitdelende als aan de incasserende kant.
Aan de uitdelende kant heb ik vaak gezeten in de debatten met de creationisten. Ja, zeer zeker zijn ze "simply ignorant": dat is toch alleen maar een simpele beschrijving van de realiteit? En dan mag dat toch wel eens gewoon gezegd worden? Kijk, ze komen allemaal de evolutietheorie be"kritiseren"; maar er ik heb er niet één gezien die kon navertellen wat "natuurlijke selectie", zoals gedefiniëerd door Darwin in The Origin of Species inhoudt. Nota bene, ze hoeven het er helemaal niet mee eens te zijn; het enige wat ik vraag is dat ze tenminste weten wat het betekent. Zoals ik weet wat flogistontheorie beweert en wat flogiston betekent zonder dat ik het geloof.
En ik heb nochtans héél veel creationisten gezien. Ik heb er gezien (meerdere) die het bovenstaande doodeenvoudig toegaven. Ik heb er gezien die het stellig ontkenden, maar nooit ook maar één keer in de buurt kwamen van een beschrijving ervan. Ik heb er gezien die met "definities" kwamen (meestal onder de vorm van een neergesmeten url: "als het op het internet staat is het waar") waarin pakweg "erfelijkheid" geen rol speelde. Ik heb er gezien die de tekst van Darwin (min of meer) overnamen maar woorden wegknipten en vervingen door een ander woord. Enzovoort.
Terwijl het toch niet zo moeilijk zou moeten zijn om het - heel eenvoudige (1) - concept van "natuurlijke selectie" in eigen woorden, correct, na te vertellen en pas daarna te zeggen wat er mis mee is? In tegenstelling tot "eerst komen roepen - soms weken, maanden aan een stuk - dat er allemaal geen spat van deugt, om dan ergens, heel veel later, te moeten vragen wat het eigenlijk betekent"?
Nooit zal ik de keer vergeten dat ik er één heb doen zeggen dat er niets mis was met een "kritiek" op de "evolutietheorie" die niet eens over "de evolutietheorie" ging...
Aan de ontvangende kant heb ik dat ook eens meegemaakt toen ik precies hetzelfde wilde doen als Graeber zelf. Ik heb mezelf wel eens "neoliberaal omdat ik sociaal voelend ben" (2) genoemd. In twee woorden, ik zou willen dat de hele wereld beschikt over de soort welvaart waar het Westen over beschikt, en verder denk ik dat het Westen die welvaart hééft omdat het Westen die welvaart mààkt (alle dagen vroeg opstaan en gaan werken etc). En dus heeft heel de wereld dat neo-liberalisme nodig en je hoeft het er helemaal niet mee eens te zijn, maar dat is wat ik dacht (en nog altijd denk).
Maar omdat het me allemaal niet snel genoeg ging mocht het allemaal nog veel beter gaan, en met veel gebruik van termen als "vraag" en "aanbod" en "markt" en "vrij" en vele andere ging ik op zoek naar verbeteringen van ons model. Er volgde een lange discussie met een Amerikaan (nickname "Grinch" als je het ooit zou willen opzoeken), tot er een punt kwam waarop hij mij de soort dingen vertelde die ik op dat moment (het zal 2002 geweest zijn) al vaak aan de creationisten had gezegd.
Dus nogal fors duizelend heb ik nog eens aandachtig mijn eigen teksten herlezen, vanuit het standpunt "en als hij nu eens gelijk had?", en dan nog eens wat hij schreef... En toen heb ik pas goed geduizeld en de discussie geëindigd met de gekende uitdrukking "you were right, and I not even wrong".
Het punt is dat je natuurlijk de gevestigde wetenschap mag bekritiseren. Nobelprijzen worden altijd uitgedeeld om de hele gevestigde wetenschap overhoop te kegelen, en nooit om de litanie te herhalen van wat iedereen altijd al dacht te weten.
Alleen moet je, wanneer je beweert een wetenschap te bekritiseren, ervoor zorgen dat je bekritiseert wat die wetenschap werkelijk zegt, en niet wat een stel domme clowns (deze uitdrukking haal ik woordelijk aan uit de debatten met de creationisten van ook ruim tien jaar geleden) je heeft wijsgemaakt dat die wetenschap zegt.
En dus zou ik maar heel, heel voorzichtig zijn met wat Graeber daar allemaal doet. Er zijn veel symptomen die suggereren dat hij zich verongelijkt voelt omdat hij zich "simply ignorant" heeft laten noemen, en weinig zin heeft om zich af te vragen of dat misschien gewoon... waar was?
--------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/05/nogmaals-natuurlijke-selectie.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/11/mijn-beginselverklaring-neo-liberaal.html
Maar in Graebers geval moeten we het toch allemaal extra kritisch bekijken: hij is immers nog altijd die extreem-linkse anarchist, waarvan we best een hoop dingen kunnen leren, maar die net zo goed als iedereen zal proberen zijn eigen assumpties te rationaliseren en in de plaats te stellen van die van de anderen. En dus zit ik met samengeknepen ogen, gespitste oren en klaar voor de sprong naar mijn blad te kijken wanneer ik lees:
"one knows one is in the presence of received wisdom when, if one challenges it, the first reaction is to treat one as simply ignorant (...). 'Clearly you need a course in Economics 101' - the theory is seen as so obviously true that no one who understands it could possibly disagree."
Want opnieuw, daar is heel veel van waar. Maar er is ook heel veel waar van wat de positie die hij hier beschrijft doet. Dat heb ik zelf vaak gezien, en wel zowel aan de uitdelende als aan de incasserende kant.
Aan de uitdelende kant heb ik vaak gezeten in de debatten met de creationisten. Ja, zeer zeker zijn ze "simply ignorant": dat is toch alleen maar een simpele beschrijving van de realiteit? En dan mag dat toch wel eens gewoon gezegd worden? Kijk, ze komen allemaal de evolutietheorie be"kritiseren"; maar er ik heb er niet één gezien die kon navertellen wat "natuurlijke selectie", zoals gedefiniëerd door Darwin in The Origin of Species inhoudt. Nota bene, ze hoeven het er helemaal niet mee eens te zijn; het enige wat ik vraag is dat ze tenminste weten wat het betekent. Zoals ik weet wat flogistontheorie beweert en wat flogiston betekent zonder dat ik het geloof.
En ik heb nochtans héél veel creationisten gezien. Ik heb er gezien (meerdere) die het bovenstaande doodeenvoudig toegaven. Ik heb er gezien die het stellig ontkenden, maar nooit ook maar één keer in de buurt kwamen van een beschrijving ervan. Ik heb er gezien die met "definities" kwamen (meestal onder de vorm van een neergesmeten url: "als het op het internet staat is het waar") waarin pakweg "erfelijkheid" geen rol speelde. Ik heb er gezien die de tekst van Darwin (min of meer) overnamen maar woorden wegknipten en vervingen door een ander woord. Enzovoort.
Terwijl het toch niet zo moeilijk zou moeten zijn om het - heel eenvoudige (1) - concept van "natuurlijke selectie" in eigen woorden, correct, na te vertellen en pas daarna te zeggen wat er mis mee is? In tegenstelling tot "eerst komen roepen - soms weken, maanden aan een stuk - dat er allemaal geen spat van deugt, om dan ergens, heel veel later, te moeten vragen wat het eigenlijk betekent"?
Nooit zal ik de keer vergeten dat ik er één heb doen zeggen dat er niets mis was met een "kritiek" op de "evolutietheorie" die niet eens over "de evolutietheorie" ging...
Aan de ontvangende kant heb ik dat ook eens meegemaakt toen ik precies hetzelfde wilde doen als Graeber zelf. Ik heb mezelf wel eens "neoliberaal omdat ik sociaal voelend ben" (2) genoemd. In twee woorden, ik zou willen dat de hele wereld beschikt over de soort welvaart waar het Westen over beschikt, en verder denk ik dat het Westen die welvaart hééft omdat het Westen die welvaart mààkt (alle dagen vroeg opstaan en gaan werken etc). En dus heeft heel de wereld dat neo-liberalisme nodig en je hoeft het er helemaal niet mee eens te zijn, maar dat is wat ik dacht (en nog altijd denk).
Maar omdat het me allemaal niet snel genoeg ging mocht het allemaal nog veel beter gaan, en met veel gebruik van termen als "vraag" en "aanbod" en "markt" en "vrij" en vele andere ging ik op zoek naar verbeteringen van ons model. Er volgde een lange discussie met een Amerikaan (nickname "Grinch" als je het ooit zou willen opzoeken), tot er een punt kwam waarop hij mij de soort dingen vertelde die ik op dat moment (het zal 2002 geweest zijn) al vaak aan de creationisten had gezegd.
Dus nogal fors duizelend heb ik nog eens aandachtig mijn eigen teksten herlezen, vanuit het standpunt "en als hij nu eens gelijk had?", en dan nog eens wat hij schreef... En toen heb ik pas goed geduizeld en de discussie geëindigd met de gekende uitdrukking "you were right, and I not even wrong".
Het punt is dat je natuurlijk de gevestigde wetenschap mag bekritiseren. Nobelprijzen worden altijd uitgedeeld om de hele gevestigde wetenschap overhoop te kegelen, en nooit om de litanie te herhalen van wat iedereen altijd al dacht te weten.
Alleen moet je, wanneer je beweert een wetenschap te bekritiseren, ervoor zorgen dat je bekritiseert wat die wetenschap werkelijk zegt, en niet wat een stel domme clowns (deze uitdrukking haal ik woordelijk aan uit de debatten met de creationisten van ook ruim tien jaar geleden) je heeft wijsgemaakt dat die wetenschap zegt.
En dus zou ik maar heel, heel voorzichtig zijn met wat Graeber daar allemaal doet. Er zijn veel symptomen die suggereren dat hij zich verongelijkt voelt omdat hij zich "simply ignorant" heeft laten noemen, en weinig zin heeft om zich af te vragen of dat misschien gewoon... waar was?
--------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/05/nogmaals-natuurlijke-selectie.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/11/mijn-beginselverklaring-neo-liberaal.html
donderdag 17 mei 2012
Mladic treitert de slachtoffers
Ik lees dat Mladic, voor het Joegoslavië tribunaal in Den Haag, overlevenden van de slachtingen in Bosnië recht aankeek en daarbij zijn vinger over zijn keel streek.
Ongetwijfeld zullen mensen die daar geliefden hebben verloren het niet gemakkelijk hebben daar koelbloedig op te reageren. Toch hoop ik, als het nog gebeurt, dat de aanwezigen dan hun armen met de polsen tegen mekaar gehouden gestrekt voor zich de lucht in steken, in het universeel gebaar dat "in de handboeien geklonken" betekent.
Ik denk echt wel dat daarmee het laatste woord zou gezegd zijn.
Ongetwijfeld zullen mensen die daar geliefden hebben verloren het niet gemakkelijk hebben daar koelbloedig op te reageren. Toch hoop ik, als het nog gebeurt, dat de aanwezigen dan hun armen met de polsen tegen mekaar gehouden gestrekt voor zich de lucht in steken, in het universeel gebaar dat "in de handboeien geklonken" betekent.
Ik denk echt wel dat daarmee het laatste woord zou gezegd zijn.
woensdag 16 mei 2012
Grammatica
"Kan je je voorstellen" sprak mijn collega, "dat ik in een mailtje het woord 'spellingsfouten' heb gebruikt, en nu krijg ik een mailtje terug om te zeggen dat 'mooi Nederlands' de term 'spelfouten' zou gebruikt hebben." Hij zei dat niet vol weerzin, of vol berusting, of iets dergelijks, maar toch met een emotie daar ergens tussenin. Hij voegde er tussen zijn tanden iets aan toe dat klonk als "GVD" en ook "WZZMB" en tenslotte "ZHZNVW" (1).
"Jaja" sprak Koen (die nochtans VW had, maar ja, we zijn ook maar mensen, hé), "veel mensen hebben het moeilijk om grammatica te onderscheiden van logica". Dit leidde tot niet meer wenkbrauwengefrons dan anders wanneer ik mijn mond open trek, dus ik verklaarde verder. Laten we beginnen met een stratenplan. Het stratenplan vertelt je hoe je van A naar B moet. Het lijkt dus iets "voor-schrijvends" ("prescriptief") te hebben, maar als je er eens over nadenkt is het alleen maar "be-schrijvend" ("descriptief"). Als er morgen een gebouw wordt neergehaald of een plein vol gebouwen wordt gezet, dan moeten ze het stratenplan veranderen. En niemand die op het idee komt dat gebouwen niet mogen verschijnen of verdwijnen omdat dat tegen het stratenplan is.
Welnu, dat lijkt goed op, maar contrasteert ook met, de logica. Ook de logica beschrijft voor een groot deel hoe redeneringen in elkaar zitten, tenminste, als ze correct willen zijn. Bijvoorbeeld, "er mogen geen contradicties in voorkomen". Of bijvoorbeeld, "geldige" versus "omgekeerde" implicatie. (Stel dat je de regel [indien er geldontwaarding is, dan volgt er een recessie] mag aannemen. Een voorbeeld van een geldige implicatie zou dan zijn dat als je ook werkelijk geldontwaarding ziet, je geldig mag besluiten dat er dan een recessie op komst is. Een voorbeeld van een "omgekeerde" en dus ongeldige implicatie zou ermee beginnen dat je werkelijk een recessie ziet. Daarmee kan je niet geldig als bewezen beschouwen dat er een geldontwaarding is geweest. Eerste jaar, eerste les, eerste hoofdstuk.) Het punt is, anders dan het stratenplan dat alleen maar "descriptief" is, is de logica ook "prescriptief". Logica schrijft wel degelijk voor dat je fout zit als je het in de werkelijkheid anders doet, terwijl het stratenplan, en niet de werkelijkheid, fout zit als de straten anders zijn.
Maar hoe zit het met grammatica? Veel mensen denken, dus, dat de grammatica zoals de logica is, en niet zoals het stratenplan. Dus, als je iets anders doet dan de grammatica zegt, dan denken ze dat je fout bent. Maar als je er even over nadenkt doet de grammatica niets anders dan beschrijven wat "de meerderheid" (al dan niet terecht als zodanig genoemd) doet. En dus is de grammatica in feite net zoals het stratenplan, en anders dan de logica, alleen maar beschrijvend. Het volstaat dat je een generatie wacht, of teruggaat, of een taalgroep verdeelt in dialecten, en wat "de meerderheid" doet ziet er ineens helemaal anders uit.
Maar veel mensen ziet dat zo niet. Ze vinden dat grammatica een in stenen tafelen gebeiteld voorschrift is, en ze gaan daarin soms nog veel verder dan alleen maar een mailtje sturen. Ach, ze hebben vaak inderdaad NV werk.
----------------------------
(1) waarbij de laatste letters van de laatste twee uitdrukkingen respectievelijk "bezig" en "werk" voorstellen.
"Jaja" sprak Koen (die nochtans VW had, maar ja, we zijn ook maar mensen, hé), "veel mensen hebben het moeilijk om grammatica te onderscheiden van logica". Dit leidde tot niet meer wenkbrauwengefrons dan anders wanneer ik mijn mond open trek, dus ik verklaarde verder. Laten we beginnen met een stratenplan. Het stratenplan vertelt je hoe je van A naar B moet. Het lijkt dus iets "voor-schrijvends" ("prescriptief") te hebben, maar als je er eens over nadenkt is het alleen maar "be-schrijvend" ("descriptief"). Als er morgen een gebouw wordt neergehaald of een plein vol gebouwen wordt gezet, dan moeten ze het stratenplan veranderen. En niemand die op het idee komt dat gebouwen niet mogen verschijnen of verdwijnen omdat dat tegen het stratenplan is.
Welnu, dat lijkt goed op, maar contrasteert ook met, de logica. Ook de logica beschrijft voor een groot deel hoe redeneringen in elkaar zitten, tenminste, als ze correct willen zijn. Bijvoorbeeld, "er mogen geen contradicties in voorkomen". Of bijvoorbeeld, "geldige" versus "omgekeerde" implicatie. (Stel dat je de regel
Maar hoe zit het met grammatica? Veel mensen denken, dus, dat de grammatica zoals de logica is, en niet zoals het stratenplan. Dus, als je iets anders doet dan de grammatica zegt, dan denken ze dat je fout bent. Maar als je er even over nadenkt doet de grammatica niets anders dan beschrijven wat "de meerderheid" (al dan niet terecht als zodanig genoemd) doet. En dus is de grammatica in feite net zoals het stratenplan, en anders dan de logica, alleen maar beschrijvend. Het volstaat dat je een generatie wacht, of teruggaat, of een taalgroep verdeelt in dialecten, en wat "de meerderheid" doet ziet er ineens helemaal anders uit.
Maar veel mensen ziet dat zo niet. Ze vinden dat grammatica een in stenen tafelen gebeiteld voorschrift is, en ze gaan daarin soms nog veel verder dan alleen maar een mailtje sturen. Ach, ze hebben vaak inderdaad NV werk.
----------------------------
(1) waarbij de laatste letters van de laatste twee uitdrukkingen respectievelijk "bezig" en "werk" voorstellen.
dinsdag 15 mei 2012
Waarom het weer paniek is
"Al die paniek", hoorde ik iemand zeggen, "voor die Griekse verkiezingen? Ik dacht dat iedereen dat al lang had afgeschreven?".
Ah, wel, dat is in feite een beetje een moeilijke. Je moet er over nadenken in termen van een "rode lap op een stier", of misschien beter, een Doelwit. Laat me bij wijze van analogie terugdenken aan de tijd dat Soros het pond uit het Europees systeem had geduwd; iets van een twintig jaar geleden, misschien. Het "Doelwit" was dat het pond aan een nogal vaste koers tegen de Duitse mark werd gehouden (één pond, als ik me goed herinner, was 3.20 DEM). Als de koers (om welke reden ook) naar dat niveau begint te dalen, en de markt blijft ponden verkopen, dan moet de Bank of England die ponden opkopen: anders daalt per vraag en aanbod de prijs beneden de 3.20.
Beeld je om de basis te leggen in dat de Bank die ponden opkoopt tegen goud. Dus iedereen die een pond aan de Bank geeft krijgt (laten we zeggen) een pond goud in ruil. Maar als er heel veel ponden beschikbaar zijn, dan is op een dag de voorraad goud op, en dan kan de Bank die ponden niet meer opkopen, en dan daalt de waarde alsnog naar "wat de markt er voor wil geven".
In moderne geldmarkten is dat veel te simpel. De Bank koopt de ponden niet tegen goud, maar tegen dollars, marken, enzovoort: tegen de deviezenreserves. Die reserves kunnen ook opraken, maar een land als Engeland kan dan nog altijd extra dollars en marken ontlenen. Ook kunnen ze de rente optrekken: de verkopers van de ponden hebben zelf ook niet zoveel ponden, dus die moeten ze ook ontlenen, en dus kost een hoge rente ze handenvol geld. Alleen kost het Engeland ook handenvol geld om die rente op haar eigen economie hoog te houden...
Zo ontstaat een getouwtrek tussen de markten (door het establishment typisch "speculanten" genoemd) en de Bank (door de markten typisch "het establishment" genoemd). Je voelt natuurlijk dat de markten, als ze vinden dat de Bank ze (aan een prijs van 3.20 DEM per GBP) echt wel heel veel "goud" betaalt in ruil voor bedrukt papier, ze desnoods wel de hoge rente willen betalen. Als ze gelijk krijgen zal elk pond later een pak minder "goud" waard zijn, en dus zoeken ze elk pond dat ze maar kunnen vinden, aan quasi om het even welke rente, en ze bieden het aan voor een grote stapel goud. Dat is wat ik met een "Doelwit" bedoelde. Als de markten denken (en vaak denken ze dat terecht; laten we het vooral niet vergeten) dat 3.20 te veel betaald is voor een pond trekt dat "speculanten" aan als vliegen, en omdat "het establishment" nu eenmaal werkelijk teveel betaalt (soms zelfs om "prestige"redenen; doorgaans "credibiliteit" en "geloofwaardigheid" genoemd) hebben ze dat helemaal aan zichzelf te danken.
Iets dergelijks, denk ik, kan nu gebeuren met de euro. Het zal gebeuren met derivaten die ik veel minder goed ken dan de wisselmarkten, maar ik vermoed dat het principe hetzelfde zal zijn. Eenmaal een land als Griekenland de euro zal verlaten zullen de markten zich afvragen of er nog andere landen zijn, waarvan het lidmaatschap van de euro zich zomaar ineens niet langer als een onaantastbare zekerheid zal gedragen, maar integendeel als een Doelwit. En omdat er geld mee te verdienen valt, veel geld, echt heel, heel veel geld, kunnen we vrezen dat de markten dat zullen willen testen. En misschien, wie weet, zullen ze gelijk hebben met een land als pakweg Spanje, en dan zullen de verzwakte Europese staten dat misschien niet kunnen houden...
In ieder geval, het gaat in feite al lang niet meer om Griekenland. Er is vandaag paniek naar aanleiding van Griekenland. Griekenland, vrezen de markten, zou wel eens de poort kunnen opengooien. Het speculeren zal ongetwijfeld de vorm aannemen van nieuwe obligatiecrisissen, die werkelijk heelder landen kunnen meesleuren. Landen die nu al na vijf jaar crisis serieus verzwakt zijn. Dat, denk ik, is de reden waarom het nu weer paniek is. Niet omdat een klein land als Griekenland nu moet concluderen wat sommigen al lang geleden konden voorspellen (1).
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2010/04/geert-noels-griekenland-moet-uit-de.html
Ah, wel, dat is in feite een beetje een moeilijke. Je moet er over nadenken in termen van een "rode lap op een stier", of misschien beter, een Doelwit. Laat me bij wijze van analogie terugdenken aan de tijd dat Soros het pond uit het Europees systeem had geduwd; iets van een twintig jaar geleden, misschien. Het "Doelwit" was dat het pond aan een nogal vaste koers tegen de Duitse mark werd gehouden (één pond, als ik me goed herinner, was 3.20 DEM). Als de koers (om welke reden ook) naar dat niveau begint te dalen, en de markt blijft ponden verkopen, dan moet de Bank of England die ponden opkopen: anders daalt per vraag en aanbod de prijs beneden de 3.20.
Beeld je om de basis te leggen in dat de Bank die ponden opkoopt tegen goud. Dus iedereen die een pond aan de Bank geeft krijgt (laten we zeggen) een pond goud in ruil. Maar als er heel veel ponden beschikbaar zijn, dan is op een dag de voorraad goud op, en dan kan de Bank die ponden niet meer opkopen, en dan daalt de waarde alsnog naar "wat de markt er voor wil geven".
In moderne geldmarkten is dat veel te simpel. De Bank koopt de ponden niet tegen goud, maar tegen dollars, marken, enzovoort: tegen de deviezenreserves. Die reserves kunnen ook opraken, maar een land als Engeland kan dan nog altijd extra dollars en marken ontlenen. Ook kunnen ze de rente optrekken: de verkopers van de ponden hebben zelf ook niet zoveel ponden, dus die moeten ze ook ontlenen, en dus kost een hoge rente ze handenvol geld. Alleen kost het Engeland ook handenvol geld om die rente op haar eigen economie hoog te houden...
Zo ontstaat een getouwtrek tussen de markten (door het establishment typisch "speculanten" genoemd) en de Bank (door de markten typisch "het establishment" genoemd). Je voelt natuurlijk dat de markten, als ze vinden dat de Bank ze (aan een prijs van 3.20 DEM per GBP) echt wel heel veel "goud" betaalt in ruil voor bedrukt papier, ze desnoods wel de hoge rente willen betalen. Als ze gelijk krijgen zal elk pond later een pak minder "goud" waard zijn, en dus zoeken ze elk pond dat ze maar kunnen vinden, aan quasi om het even welke rente, en ze bieden het aan voor een grote stapel goud. Dat is wat ik met een "Doelwit" bedoelde. Als de markten denken (en vaak denken ze dat terecht; laten we het vooral niet vergeten) dat 3.20 te veel betaald is voor een pond trekt dat "speculanten" aan als vliegen, en omdat "het establishment" nu eenmaal werkelijk teveel betaalt (soms zelfs om "prestige"redenen; doorgaans "credibiliteit" en "geloofwaardigheid" genoemd) hebben ze dat helemaal aan zichzelf te danken.
Iets dergelijks, denk ik, kan nu gebeuren met de euro. Het zal gebeuren met derivaten die ik veel minder goed ken dan de wisselmarkten, maar ik vermoed dat het principe hetzelfde zal zijn. Eenmaal een land als Griekenland de euro zal verlaten zullen de markten zich afvragen of er nog andere landen zijn, waarvan het lidmaatschap van de euro zich zomaar ineens niet langer als een onaantastbare zekerheid zal gedragen, maar integendeel als een Doelwit. En omdat er geld mee te verdienen valt, veel geld, echt heel, heel veel geld, kunnen we vrezen dat de markten dat zullen willen testen. En misschien, wie weet, zullen ze gelijk hebben met een land als pakweg Spanje, en dan zullen de verzwakte Europese staten dat misschien niet kunnen houden...
In ieder geval, het gaat in feite al lang niet meer om Griekenland. Er is vandaag paniek naar aanleiding van Griekenland. Griekenland, vrezen de markten, zou wel eens de poort kunnen opengooien. Het speculeren zal ongetwijfeld de vorm aannemen van nieuwe obligatiecrisissen, die werkelijk heelder landen kunnen meesleuren. Landen die nu al na vijf jaar crisis serieus verzwakt zijn. Dat, denk ik, is de reden waarom het nu weer paniek is. Niet omdat een klein land als Griekenland nu moet concluderen wat sommigen al lang geleden konden voorspellen (1).
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2010/04/geert-noels-griekenland-moet-uit-de.html
maandag 14 mei 2012
"Communisme" en "menselijke samenlevingen" bij David Graeber ("newspeak alert")
De liberale filosofie, vindt Graeber in zijn Debt, The First 5000 Years (1), is er teveel één van "marktdenken"; van reductie van menselijke verhoudingen tot ruilen en prijzen en afrekenen. Daarmee zien ze (steeds volgens Graeber) minstens twee andere mogelijke basisverhoudingen over het hoofd, en daarmee is hij het alvast met Friedrich Hayek eens, die ook vond dat er tegenover het liberalisme de totalitarismen van "links" en van "rechts" stonden. Het totalitarisme van rechts vind je bij Graeber terug onder de naam "hiërarchie", en daar lijkt me niets mis mee. Anthropologen vinden onder de vele "simpele" culturen vaak sterk hiërarchische samenlevingen terug, en dat zegt ons iets over de mens.
Maar ik zit zwaar te fronsen wanneer hij het over een heel ander soort culturen heeft die anthropologen ook vaak terugvinden, en die we doorgaans "egalitair" noemen. Maar Graeber vindt het nodig ze "communisme" te noemen. Oh nee, haast hij zich er bij te zetten, hij bedoelt helemaal niet de soort regimes die we met "Sovjet" en "Goelag" en "uitgelokte hongerdoden" associëren. En dus vraag ik me af: als het er allemaal niets mee te maken heeft; waarom noemt hij ze dan zo? Als het allemaal geen belang heeft, waarom noemt hij ze dan niet "egalitair"? Of gewoon "smurf"? Of beeld je zelfs in; hij had ze al even goed "neo-liberaal" kunnen noemen, want vanzelfsprekend "bedoelt hij helemaal niets van wat andere mensen zich bij dat woord voorstellen".
Door je dat laatste in te beelden, vind ik, voel je aan je intuïtie waarom hij het niet heel gratuïet "neo-liberalisme" noemt maar wel even gratuïet "communisme". Het is helemaal niet zo gratuïet, zoals je voelt aan het feit dat hij het geen "neo-liberalisme" wil noemen omdat hij daar geen mooie ideeën zoals egalitarisme (de man is tenslotte een anarchist) mee wil associëren. Maar in dat geval moet hij niet komen doen alsof hij het wel "communisme" wil noemen zonder dat hij aan die term wel "mooie ideeën wil associëren. En dus denk ik dat Graeber zich hier wel een beetje op "newspeak" laat betrappen. Op een punt waar je eerst een "conclusie" hebt getrokken en nu het probleem hebt de "argumenten" te verzinnen die tot die "conclusie" moeten leiden, probeer je het met een puur verbale ingreep - en je hoopt dat niemand iets in de gaten heeft.
Een beetje verder doet hij het nog eens opnieuw. Er bestaan "markteconomieën". Dat klopt, we zijn er zelf één, gegeven dat hij bedoelt dat heel veel relaties worden geregeld op precies die "ruil, prijzen en afrekeningen". En verder weten we dat er heel veel culturen bestaan en bestaan hebben, die veel meer op heel andere verhoudingen waren gebaseerd (zoals alweer "egalitaire" en "hiërarchische" culturen), in de mate dat die juist géén markteconomieën waren.
En raad eens? Die economieën noemt hij "menselijke" economieën ("humane economies")!
Zeg nu zelf! Je moet er toch maar opkomen! Geen enkele van de individuele schakels lijkt me fundamenteel mis. Er bestaan markteconomieën. Er bestaan economieën die op heel andere menselijke relaties gebaseerd zijn. Niet eens erg veel schudden, duwen en trekken en... tegenover markteconomieën staan de menselijke economieën!
En ik vind het doodjammer. Er zullen alweer heelder phalanxen van rechts zijn die het boek met een daverende dreun dichtklappen, en geef ze eens ongelijk? En het jammere is dat Graeber wel ongelofelijk interessante dingen aan het vertellen is. Bijvoorbeeld over hoe onze economie een heel reductionistische benadering is van heel veel complexere menselijke verhoudingen. Wat in feite heel normaal is, want onze natuurkunde is ook een heel reducerende benadering van een heel veel complexer universum, en onze biologie is een heel reducerende benadering van een heel veel complexere evolutionaire geschiedenis, enzovoort. Toch blijft het heel interessant om dat eens expliciet te maken zodat je er eens heel goed over kan nadenken. Bijvoorbeeld over hoe ik in de economie toch veel liever onpersoonlijke, kille en berekenende relaties heb dan relaties waarbij ik in al mijn transacties moet rekening houden met de vraag of mijn tegenpartij me moreel of religieus gesproken wel aanvaardbaar vindt. (Dit is er eigenlijk één van Friedrich Hayek; als iemand me de precies bron kan bezorgen? Dank u!)
Maar met dit soort "newspeak" zou je gaan betwijfelen of Graeber dààr wel erg in geïnteresseerd is, vind je ook niet? Het komt echt wel eens beetje over alsof zijn zeer juiste opmerkingen over de grenzen van het reductionisme alleen maar bedoeld zijn om tegenover de "markteconomieën" de "menselijke economieën" te plaatsen. Je weet wel; het "Communisme".
----------------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/een-zeer-links-boek-graeber-debt-first.html
Maar ik zit zwaar te fronsen wanneer hij het over een heel ander soort culturen heeft die anthropologen ook vaak terugvinden, en die we doorgaans "egalitair" noemen. Maar Graeber vindt het nodig ze "communisme" te noemen. Oh nee, haast hij zich er bij te zetten, hij bedoelt helemaal niet de soort regimes die we met "Sovjet" en "Goelag" en "uitgelokte hongerdoden" associëren. En dus vraag ik me af: als het er allemaal niets mee te maken heeft; waarom noemt hij ze dan zo? Als het allemaal geen belang heeft, waarom noemt hij ze dan niet "egalitair"? Of gewoon "smurf"? Of beeld je zelfs in; hij had ze al even goed "neo-liberaal" kunnen noemen, want vanzelfsprekend "bedoelt hij helemaal niets van wat andere mensen zich bij dat woord voorstellen".
Door je dat laatste in te beelden, vind ik, voel je aan je intuïtie waarom hij het niet heel gratuïet "neo-liberalisme" noemt maar wel even gratuïet "communisme". Het is helemaal niet zo gratuïet, zoals je voelt aan het feit dat hij het geen "neo-liberalisme" wil noemen omdat hij daar geen mooie ideeën zoals egalitarisme (de man is tenslotte een anarchist) mee wil associëren. Maar in dat geval moet hij niet komen doen alsof hij het wel "communisme" wil noemen zonder dat hij aan die term wel "mooie ideeën wil associëren. En dus denk ik dat Graeber zich hier wel een beetje op "newspeak" laat betrappen. Op een punt waar je eerst een "conclusie" hebt getrokken en nu het probleem hebt de "argumenten" te verzinnen die tot die "conclusie" moeten leiden, probeer je het met een puur verbale ingreep - en je hoopt dat niemand iets in de gaten heeft.
Een beetje verder doet hij het nog eens opnieuw. Er bestaan "markteconomieën". Dat klopt, we zijn er zelf één, gegeven dat hij bedoelt dat heel veel relaties worden geregeld op precies die "ruil, prijzen en afrekeningen". En verder weten we dat er heel veel culturen bestaan en bestaan hebben, die veel meer op heel andere verhoudingen waren gebaseerd (zoals alweer "egalitaire" en "hiërarchische" culturen), in de mate dat die juist géén markteconomieën waren.
En raad eens? Die economieën noemt hij "menselijke" economieën ("humane economies")!
Zeg nu zelf! Je moet er toch maar opkomen! Geen enkele van de individuele schakels lijkt me fundamenteel mis. Er bestaan markteconomieën. Er bestaan economieën die op heel andere menselijke relaties gebaseerd zijn. Niet eens erg veel schudden, duwen en trekken en... tegenover markteconomieën staan de menselijke economieën!
En ik vind het doodjammer. Er zullen alweer heelder phalanxen van rechts zijn die het boek met een daverende dreun dichtklappen, en geef ze eens ongelijk? En het jammere is dat Graeber wel ongelofelijk interessante dingen aan het vertellen is. Bijvoorbeeld over hoe onze economie een heel reductionistische benadering is van heel veel complexere menselijke verhoudingen. Wat in feite heel normaal is, want onze natuurkunde is ook een heel reducerende benadering van een heel veel complexer universum, en onze biologie is een heel reducerende benadering van een heel veel complexere evolutionaire geschiedenis, enzovoort. Toch blijft het heel interessant om dat eens expliciet te maken zodat je er eens heel goed over kan nadenken. Bijvoorbeeld over hoe ik in de economie toch veel liever onpersoonlijke, kille en berekenende relaties heb dan relaties waarbij ik in al mijn transacties moet rekening houden met de vraag of mijn tegenpartij me moreel of religieus gesproken wel aanvaardbaar vindt. (Dit is er eigenlijk één van Friedrich Hayek; als iemand me de precies bron kan bezorgen? Dank u!)
Maar met dit soort "newspeak" zou je gaan betwijfelen of Graeber dààr wel erg in geïnteresseerd is, vind je ook niet? Het komt echt wel eens beetje over alsof zijn zeer juiste opmerkingen over de grenzen van het reductionisme alleen maar bedoeld zijn om tegenover de "markteconomieën" de "menselijke economieën" te plaatsen. Je weet wel; het "Communisme".
----------------------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/een-zeer-links-boek-graeber-debt-first.html
zaterdag 12 mei 2012
"Niet eerlijk tegenover de spaarders"
Nu Paul Krugman op een lezing voor De Tijd (donderdag 9 mei 2012) voorstelde de crisis aan te pakken door een inflatie van 4% te aanvaarden, vraagt de krant haar lezers of ze dat een goed idee vinden. Je kan "akkoord, het is nodig voor de periferie" of "nee, het is oneerlijk tegenover de spaarders" stemmen. Momenteel zijn er ruim 4000 stemmen en 60% vindt het oneerlijk voor de spaarders.
Dat is een eerlijke opinie, maar je kan er tegelijk veel vragen bij hebben. Bijvoorbeeld, is economie alleen maar een vorm van moraalfilosofie? Liever het schip helemaal doen zinken dan maatregelen nemen die alleen maar een deel van de opvarenden treffen? En hoe hard is dat treffen (bijvoorbeeld in vergelijking met zinken)? Dat laatste brengt me bij mijn eigen vraag daarbij.
Een andere klacht die ik al vaak gehoord heb is dat de interestvoeten veel te laag zijn. Arme spaarders! Ze worden er niet rijk van, van die interestvoeten! Of denk aan de opmerking van Geert Noels dat de zeer lage rente de pensioen- en verzekeringssector "binnen afzienbare tijd" zullen "doen wankelen" (1). De vraag is dan waarom die rentevoeten zo laag zijn. De sparende klagers zeggen vaak dat dat deel is van de "inflatiepolitiek". En misschien is dat ook wel zo, maar daarmee is toch een heel groot stuk van het verhaal verdwenen.
Kijk, hoe harder je verklaart dat de crisis is veroorzaakt door teveel schulden, hoe harder je zal moeten erkennen dat ergens sinds 2007 of 2008 massaal schulden zijn terugbetaald. Mocht je het gevoel hebben dat je daar niets van gemerkt hebt (hoe kan dat dan de oorzaak van de crisis geweest zijn?) nodig ik je uit om hier een beetje te surfen op de term "vleesmoleneffect" (2). Maar we hoeven het niet eens zo moeilijk te maken.
Er kunnen (vanzelfsprekend) alleen maar schulden zijn als er ook iemand is aan wie er moet terugbetaald worden: de spaarders! Dus kunnen er alleen maar schulden afgebouwd worden als er spaarders hun geld terugkrijgen. Als die spaarder ook willen spaarders blijven zullen ze dat geld niet gaan consumeren maar nieuwe beleggingen zoeken, en dus nieuwe schuldenaars. Maar als de bestaande schuldenaars juist geld aan spaarders aan het geven zijn, en er weinig of geen nieuwe schuldenaars te vinden zijn, dan zal per vraag een aanbod de prijs van het geld dalen, kortom, de rente zal dalen, en de spaarders zullen daar niet blij om zijn.
Dus lijkt het er op dat de spaarders toch een béétje zullen moeten kiezen; tenminste wanneer ze werkelijk serieus zijn met hun probleem dat er teveel schulden zijn. Eén manier om schulden af te bouwen is inflatie. Ik begrijp dat ze niet graag inflatie hebben. Een andere manier is kwijtschelden. Iets zegt me dat ze dat niet beter zullen vinden. Nog een manier is terugbetaling. Zoals net gezegd, hoe ze zonder tovenarij verwachten dat tegelijk de schulden massaal kunnen verminderen en de rentes kunnen "normaal" blijven zullen ze dan toch eens moeten uitleggen.
-----------------------------------------
(1) http://www.econoshock.be/krugman-en-de-maakbaarheid-van-de-economie
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/herkapitalizering-van-de-banken.html
Dat is een eerlijke opinie, maar je kan er tegelijk veel vragen bij hebben. Bijvoorbeeld, is economie alleen maar een vorm van moraalfilosofie? Liever het schip helemaal doen zinken dan maatregelen nemen die alleen maar een deel van de opvarenden treffen? En hoe hard is dat treffen (bijvoorbeeld in vergelijking met zinken)? Dat laatste brengt me bij mijn eigen vraag daarbij.
Een andere klacht die ik al vaak gehoord heb is dat de interestvoeten veel te laag zijn. Arme spaarders! Ze worden er niet rijk van, van die interestvoeten! Of denk aan de opmerking van Geert Noels dat de zeer lage rente de pensioen- en verzekeringssector "binnen afzienbare tijd" zullen "doen wankelen" (1). De vraag is dan waarom die rentevoeten zo laag zijn. De sparende klagers zeggen vaak dat dat deel is van de "inflatiepolitiek". En misschien is dat ook wel zo, maar daarmee is toch een heel groot stuk van het verhaal verdwenen.
Kijk, hoe harder je verklaart dat de crisis is veroorzaakt door teveel schulden, hoe harder je zal moeten erkennen dat ergens sinds 2007 of 2008 massaal schulden zijn terugbetaald. Mocht je het gevoel hebben dat je daar niets van gemerkt hebt (hoe kan dat dan de oorzaak van de crisis geweest zijn?) nodig ik je uit om hier een beetje te surfen op de term "vleesmoleneffect" (2). Maar we hoeven het niet eens zo moeilijk te maken.
Er kunnen (vanzelfsprekend) alleen maar schulden zijn als er ook iemand is aan wie er moet terugbetaald worden: de spaarders! Dus kunnen er alleen maar schulden afgebouwd worden als er spaarders hun geld terugkrijgen. Als die spaarder ook willen spaarders blijven zullen ze dat geld niet gaan consumeren maar nieuwe beleggingen zoeken, en dus nieuwe schuldenaars. Maar als de bestaande schuldenaars juist geld aan spaarders aan het geven zijn, en er weinig of geen nieuwe schuldenaars te vinden zijn, dan zal per vraag een aanbod de prijs van het geld dalen, kortom, de rente zal dalen, en de spaarders zullen daar niet blij om zijn.
Dus lijkt het er op dat de spaarders toch een béétje zullen moeten kiezen; tenminste wanneer ze werkelijk serieus zijn met hun probleem dat er teveel schulden zijn. Eén manier om schulden af te bouwen is inflatie. Ik begrijp dat ze niet graag inflatie hebben. Een andere manier is kwijtschelden. Iets zegt me dat ze dat niet beter zullen vinden. Nog een manier is terugbetaling. Zoals net gezegd, hoe ze zonder tovenarij verwachten dat tegelijk de schulden massaal kunnen verminderen en de rentes kunnen "normaal" blijven zullen ze dan toch eens moeten uitleggen.
-----------------------------------------
(1) http://www.econoshock.be/krugman-en-de-maakbaarheid-van-de-economie
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/10/herkapitalizering-van-de-banken.html
dinsdag 8 mei 2012
David Graeber over het ontstaan van "geld en markten"
Als David Graeber in Debt probeert te zeggen dat "Staat" en "Markt" alleen maar twee schijnbaar tegenovergestelden zijn, terwijl ze in werkelijkheid twee kanten van één medaille zijn, dan heeft hij daarmee een Bedoeling. En aangezien ikzelf om totaal andere redenen en in totaal andere contexten tot dezelfde conclusie ben gekomen (1) moet ik die Bedoeling minstens eens serieus bekijken.
Wat Graeber wil doen is een bepaalde liberale theorie bekritiseren. Die theorie, zoals hij haar zelf omschrijft (belangrijke nuance, natuurlijk), en die hij linkt aan Adam Smith, gaat als volgt. In den beginne waren er alleen nogal geïsoleerde individuen en kleine gemeenschappen, die grotendeels zelfbedruipend waren. Geleidelijk ontdekten ze dat ze als groep veel efficiënter waren als ze zich zoveel mogelijk specialiseerden zodat iedereen overschotten van zijn specialiteit produceerde, en die inruilde tegen de overschotten van de anderen. Als gemeenschap produceerden ze op die manier veel meer graan, kleren, wijn (etc) dan wanneer iedereen zelf al die producten moest maken.
Maar dat betekende ook dat er eerst nauwkeurige mechanismen voor ruil en handel moesten komen en zo ontstonden dingen als "geld" en "markten" en de rest. Natuurlijk probeerden sommige mensen zich vervolgens zoveel mogelijk meester te maken van de toenemende welvaart, en dat is waar de staat haar opwachting maakte. Achter dunne schaamlapjes als "in naam van God" of "het algemeen belang" wil de staat oogsten wat de markt zaait - tot je op de duur niet verbaasd moet zijn dat de markt niet veel zin meer heeft om veel te werken en weinig te krijgen, en iedereen terug naar af.
Het klinkt me aan de ene kant als navertelling van onze liberale ideeën nogal plausibel in de oren, en erg veel belang hecht ik er tegelijk zelf niet aan, dus: waarom niet? Laten we het even aannemen.
Nu is Graeber een "linkse anarchist" dus, zoals een lezer hier in een andere context eens uitdrukte, natuurlijk moet hij zowel tegen "markten" als tegen "overheden" zijn: anders was hij niet (respectievelijk) "links" en "anarchist".
Leuk als het bedoeld is om alles af te wimpelen, maar het neemt niet weg dat je ook eens naar Graebers argumenten mag kijken. Die beginnen ermee dat anthropologen ongeveer nooit, nergens, de "primitieve" "ruil" samenlevingen aantreffen die je volgens het model moet verwachten. Het model verzint in feite een beginwereld van allemaal dorpswinkeliertjes, helemaal zoals in de achttiende eeuwse dagen van Smith, maar dan zonder geld. Natuurlijk is dat moeilijk, en natuurlijk vinden die vervolgens geld uit om de wereld van Adam Smith weer compleet te maken. Maar de beginwerelden zoals die werkelijk waren, waren ofwel in ruime mate zelfbedruipend, of ze hadden integendeel geavanceerde ruilsystemen die alleen maar een onderdeel waren van veel complexere religieuze of seksuele gebruiken, zodat ze helemaal geen "uitvinding van het geld" nodig hadden.
Nu presenteert Graeber dat allemaal als een spectaculair inzicht, met veel "de klassieke theorie beweert, maar wil je nu eens wat weten?", maar in feite is dat allemaal nogal een standaardprobleem. Bijvoorbeeld, niemand ontkent dat de intelligentie van de mens in vergelijking met andere dieren vandaag verklaart waarom de mens vandaag de planeet domineert, maar dat verklaart niet waarom helemaal in het begin sommige apen zoveel kostbare bronnen konden investeren in almaar groeiende hersencapaciteit. Of ook zijn we heel erg gewoon dat de mens een rechtoplopende aap is, maar dat verklaart niet waarom "helemaal in het begin" normale apen de moeite zouden doen (hun rug zouden belasten, de evenwichtsproblemen zouden aanvaarden,...) om af en toe, of een beetje, of zoiets, rechtop te gaan lopen. En toch, we mogen het allemaal een beetje opgeblazen vinden als manier van voorstellen, maar we moeten wel erkennen dat hij zich terecht afvraagt hoe heel die ontwikkeling van "geld en markten" heeft kunnen plaatsvinden.
Beeld je dan wel degelijk een bestaande "primitieve" samenleving in, waar plotseling een Europese grootmacht arriveert en met een paar honderd man heel het continent inpakt. En beeld je nu in dat die staat zegt dat iedereen vanaf nu belasting verschuldigd is aan de staat, bijvoorbeeld, tien zilverstukken per jaar. Vervolgens betaalt de staat haar bezettende soldaten in zilverstukken. Zie je het gebeuren? Een "heel continent" lokale boeren en ambachtslieden heeft er nu belang bij overschotten te produceren en in te ruilen tegen de zilverstukken van de soldaten, om vervolgens de staat te betalen, die ze vervolgens weer als soldij aan haar soldaten uitkeert...
... en dankzij dat overheidsoptreden is de markt geboren!
Weliswaar pas nadat "een heel continent" eerst militair is bezet, dan in de schulden is gedompeld, en dan het geldsysteem door de strot gewrongen heeft gekregen.
Wel, ik zit er wel een beetje op te kijken. Toch valt me op dat de Europese grootmacht die binnenvalt dat geldsysteem blijkbaar kant en klaar heeft meegebracht: dus Graeber heeft (op dit punt in het boek) alleen nog maar het probleem verschoven: waar haalt die Europese grootmacht dan dat systeem vandaan? En daarnaast, 200 jaar of zo geleden was er in heel de wereld niet één land waar de levensverwachting bij geboorte meer dan 40 jaar bedroeg. En 200 jaar en plunderende Europeanen later is er niet één land ter wereld waar de levensverwachting bij geboorte minder dan 40 jaar bedraagt. Iets zegt me dat het niet in het boek van Graeber is dat we dat laatste zullen vernemen.
Maar ik blijf het allemaal wel erg intrigerend vinden.
--------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/05/graeber-debt-first-5000-years-over.html
Wat Graeber wil doen is een bepaalde liberale theorie bekritiseren. Die theorie, zoals hij haar zelf omschrijft (belangrijke nuance, natuurlijk), en die hij linkt aan Adam Smith, gaat als volgt. In den beginne waren er alleen nogal geïsoleerde individuen en kleine gemeenschappen, die grotendeels zelfbedruipend waren. Geleidelijk ontdekten ze dat ze als groep veel efficiënter waren als ze zich zoveel mogelijk specialiseerden zodat iedereen overschotten van zijn specialiteit produceerde, en die inruilde tegen de overschotten van de anderen. Als gemeenschap produceerden ze op die manier veel meer graan, kleren, wijn (etc) dan wanneer iedereen zelf al die producten moest maken.
Maar dat betekende ook dat er eerst nauwkeurige mechanismen voor ruil en handel moesten komen en zo ontstonden dingen als "geld" en "markten" en de rest. Natuurlijk probeerden sommige mensen zich vervolgens zoveel mogelijk meester te maken van de toenemende welvaart, en dat is waar de staat haar opwachting maakte. Achter dunne schaamlapjes als "in naam van God" of "het algemeen belang" wil de staat oogsten wat de markt zaait - tot je op de duur niet verbaasd moet zijn dat de markt niet veel zin meer heeft om veel te werken en weinig te krijgen, en iedereen terug naar af.
Het klinkt me aan de ene kant als navertelling van onze liberale ideeën nogal plausibel in de oren, en erg veel belang hecht ik er tegelijk zelf niet aan, dus: waarom niet? Laten we het even aannemen.
Nu is Graeber een "linkse anarchist" dus, zoals een lezer hier in een andere context eens uitdrukte, natuurlijk moet hij zowel tegen "markten" als tegen "overheden" zijn: anders was hij niet (respectievelijk) "links" en "anarchist".
Leuk als het bedoeld is om alles af te wimpelen, maar het neemt niet weg dat je ook eens naar Graebers argumenten mag kijken. Die beginnen ermee dat anthropologen ongeveer nooit, nergens, de "primitieve" "ruil" samenlevingen aantreffen die je volgens het model moet verwachten. Het model verzint in feite een beginwereld van allemaal dorpswinkeliertjes, helemaal zoals in de achttiende eeuwse dagen van Smith, maar dan zonder geld. Natuurlijk is dat moeilijk, en natuurlijk vinden die vervolgens geld uit om de wereld van Adam Smith weer compleet te maken. Maar de beginwerelden zoals die werkelijk waren, waren ofwel in ruime mate zelfbedruipend, of ze hadden integendeel geavanceerde ruilsystemen die alleen maar een onderdeel waren van veel complexere religieuze of seksuele gebruiken, zodat ze helemaal geen "uitvinding van het geld" nodig hadden.
Nu presenteert Graeber dat allemaal als een spectaculair inzicht, met veel "de klassieke theorie beweert, maar wil je nu eens wat weten?", maar in feite is dat allemaal nogal een standaardprobleem. Bijvoorbeeld, niemand ontkent dat de intelligentie van de mens in vergelijking met andere dieren vandaag verklaart waarom de mens vandaag de planeet domineert, maar dat verklaart niet waarom helemaal in het begin sommige apen zoveel kostbare bronnen konden investeren in almaar groeiende hersencapaciteit. Of ook zijn we heel erg gewoon dat de mens een rechtoplopende aap is, maar dat verklaart niet waarom "helemaal in het begin" normale apen de moeite zouden doen (hun rug zouden belasten, de evenwichtsproblemen zouden aanvaarden,...) om af en toe, of een beetje, of zoiets, rechtop te gaan lopen. En toch, we mogen het allemaal een beetje opgeblazen vinden als manier van voorstellen, maar we moeten wel erkennen dat hij zich terecht afvraagt hoe heel die ontwikkeling van "geld en markten" heeft kunnen plaatsvinden.
Beeld je dan wel degelijk een bestaande "primitieve" samenleving in, waar plotseling een Europese grootmacht arriveert en met een paar honderd man heel het continent inpakt. En beeld je nu in dat die staat zegt dat iedereen vanaf nu belasting verschuldigd is aan de staat, bijvoorbeeld, tien zilverstukken per jaar. Vervolgens betaalt de staat haar bezettende soldaten in zilverstukken. Zie je het gebeuren? Een "heel continent" lokale boeren en ambachtslieden heeft er nu belang bij overschotten te produceren en in te ruilen tegen de zilverstukken van de soldaten, om vervolgens de staat te betalen, die ze vervolgens weer als soldij aan haar soldaten uitkeert...
... en dankzij dat overheidsoptreden is de markt geboren!
Weliswaar pas nadat "een heel continent" eerst militair is bezet, dan in de schulden is gedompeld, en dan het geldsysteem door de strot gewrongen heeft gekregen.
Wel, ik zit er wel een beetje op te kijken. Toch valt me op dat de Europese grootmacht die binnenvalt dat geldsysteem blijkbaar kant en klaar heeft meegebracht: dus Graeber heeft (op dit punt in het boek) alleen nog maar het probleem verschoven: waar haalt die Europese grootmacht dan dat systeem vandaan? En daarnaast, 200 jaar of zo geleden was er in heel de wereld niet één land waar de levensverwachting bij geboorte meer dan 40 jaar bedroeg. En 200 jaar en plunderende Europeanen later is er niet één land ter wereld waar de levensverwachting bij geboorte minder dan 40 jaar bedraagt. Iets zegt me dat het niet in het boek van Graeber is dat we dat laatste zullen vernemen.
Maar ik blijf het allemaal wel erg intrigerend vinden.
--------------------------------------
(1) http://www.speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/05/graeber-debt-first-5000-years-over.html
maandag 7 mei 2012
Jeugdsentiment
Scholier Sarah was dit weekend op kamp geweest. Zomaar, twee nachten weg van huis, slapen in een slaapzak en een tent en meehelpen een potje koken en natuurlijk veel kwebbelen met scholier Lena! Niet dat het avontuurlijk ver weg was: gewoon op het terrein van de jeugdbeweging hier, maar toch... Kleuter Thomas had de voorbereidselen met grote oogjes meegevolgd, maar toen we vroegen of hij zelf ook al graag mee op kamp was gegaan verklaarde hij toch dat het hem "een beetje bang" maakte. Niet erg, kleuter Thomas, jouw tijd komt ook nog wel.
Dus scholier Sarah onder grote ambiance met de hele familie afgezet ("daar! de tent"!) en slaapzak en slaapgerief uitgepakt temidden van de bedrijvige andere scholieren van het eerste leerjaar, en veldbed opgezet en nog wat uitleg gegeven en gevraagd aan de leidsters, en toen zette de rest van de familie zich in beweging en scholier Sarah bleef achter. Bij het verlaten van het terrein zagen we haar nog juist met grote sprongen samen met de rest het enorme, gevaarlijke bos naast het terrein inrennen. Omgekeken? Nee, ze heeft niet omgekeken.
En toen was het geen schitterend weer en 's nachts regende het en dus zaten papa en mama zich wel eens af te vragen of dat wel allemaal gegaan was zoals het moest.
Maar zondag op het terrein troffen we een uitgelaten scholier Sarah op het terrein aan. Ze hadden spaghetti gemaakt en een kampvuur en liedjes gezongen en spelletjes gespeeld en een tocht gemaakt (en..., en... en...!), en een vermoeid uitziende leidster zei dat heel de bende om 05.30 uur was wakker geworden en niet meer in slaap in te krijgen was (wacht, meiske, als je zelf kinderen zal hebben zal je dat vanzelf weten) en er waren ook nog koekjes bij het ontbijt geweest.
Maar toen het grootste deel van de meute de terreinen had verlaten vond ik ineens scholier Sarah in haar eentje achter de tent terug, waar ze nog eens met een verdrietig gezichtje met haar handje langs het zeil streek en tegen het touw leunde. Ze hield zich nog goed, maar toen ik haar vroeg "ben je verdrietig, Saartje", toen kwamen met het langgerekte "jààààààh" ineens de traantjes. En ik herken dat zo goed! Ik heb dat ook gehad, dat gevoel van weg van huis en verbondenheid met de kornuiten en de tijd die om vliegt en zomaar opeens is dat voorbij en zijn de vriendinnetjes weg en strijk je nog eens met je hand langs de tent waar je zo hebt huisgehouden en dan is het tijd om weer gewoon te doen.
Zo uit de grond van mijn hart kwam mijn "ach, ik herken dat zo goed, ik heb dat ook altijd gehad" dat ik scholier Sarah niet hoefde te overtuigen. Ze zat op mijn arm en ze was wel heel verdrietig, maar ze was tegelijk toch ook alweer een beetje getroost. En dat hoort bij de mooiste momenten van het vaderschap, wanneer je dochtertje met al haar zes jaar al zo groot is, maar toch ook nog zo klein, en dus op je arm moet getroost worden, en even later alweer genereus aan kleuter Thomas belooft dat hij nu ook eens in de slaapzak mag slapen. Ik zal maar hopen dat ze er zich later ook nog iets van zal herinneren.
Dus scholier Sarah onder grote ambiance met de hele familie afgezet ("daar! de tent"!) en slaapzak en slaapgerief uitgepakt temidden van de bedrijvige andere scholieren van het eerste leerjaar, en veldbed opgezet en nog wat uitleg gegeven en gevraagd aan de leidsters, en toen zette de rest van de familie zich in beweging en scholier Sarah bleef achter. Bij het verlaten van het terrein zagen we haar nog juist met grote sprongen samen met de rest het enorme, gevaarlijke bos naast het terrein inrennen. Omgekeken? Nee, ze heeft niet omgekeken.
En toen was het geen schitterend weer en 's nachts regende het en dus zaten papa en mama zich wel eens af te vragen of dat wel allemaal gegaan was zoals het moest.
Maar zondag op het terrein troffen we een uitgelaten scholier Sarah op het terrein aan. Ze hadden spaghetti gemaakt en een kampvuur en liedjes gezongen en spelletjes gespeeld en een tocht gemaakt (en..., en... en...!), en een vermoeid uitziende leidster zei dat heel de bende om 05.30 uur was wakker geworden en niet meer in slaap in te krijgen was (wacht, meiske, als je zelf kinderen zal hebben zal je dat vanzelf weten) en er waren ook nog koekjes bij het ontbijt geweest.
Maar toen het grootste deel van de meute de terreinen had verlaten vond ik ineens scholier Sarah in haar eentje achter de tent terug, waar ze nog eens met een verdrietig gezichtje met haar handje langs het zeil streek en tegen het touw leunde. Ze hield zich nog goed, maar toen ik haar vroeg "ben je verdrietig, Saartje", toen kwamen met het langgerekte "jààààààh" ineens de traantjes. En ik herken dat zo goed! Ik heb dat ook gehad, dat gevoel van weg van huis en verbondenheid met de kornuiten en de tijd die om vliegt en zomaar opeens is dat voorbij en zijn de vriendinnetjes weg en strijk je nog eens met je hand langs de tent waar je zo hebt huisgehouden en dan is het tijd om weer gewoon te doen.
Zo uit de grond van mijn hart kwam mijn "ach, ik herken dat zo goed, ik heb dat ook altijd gehad" dat ik scholier Sarah niet hoefde te overtuigen. Ze zat op mijn arm en ze was wel heel verdrietig, maar ze was tegelijk toch ook alweer een beetje getroost. En dat hoort bij de mooiste momenten van het vaderschap, wanneer je dochtertje met al haar zes jaar al zo groot is, maar toch ook nog zo klein, en dus op je arm moet getroost worden, en even later alweer genereus aan kleuter Thomas belooft dat hij nu ook eens in de slaapzak mag slapen. Ik zal maar hopen dat ze er zich later ook nog iets van zal herinneren.
zondag 6 mei 2012
Als we dan toch gaan verlinksen...
Gisteren hadden we het er over tijdens een familie bijeenkomst. Hoe je je niet eens kan voorstellen (1) dat een Sarkozy niet herkozen raakt, tot ver voorbij het moment waarop "de hele wereld" al weet dat het toch zo zal zijn. Gewoon een geval van er niet veel van te weten, natuurlijk, maar gisteren ging het over het "Napoleon" effect. Er is me geen enkel land bekend waar de politiekers zo met de armen moeten zwaaien, protserig moeten praten en zelfgenoegzaam moeten kijken (Mitterand! Chirac! Balladur!!), als Frankrijk. En dat, meer dan iets anders, was wat maakte dat ik het alfamannetje als onkwetsbaar zag tegenover iemand die er tenslotte nogal als een menselijk wezen uitziet.
Maar de Fransen hebben er anders over beslist. Ze willen een links beleid, zelfs als hun keizer er niet als een keizer uitziet. En ach, waarom ook niet, ik kan niet zeggen dat ik erg onder de indruk was van de rechterzijde, de laatste jaren. Ik zie al die balende reacties al voor me, van "hoezo, we geloven niet langer enkel en alleen in de besparingen?".
Het probleem is dat we met ons eigen dogmatisme ook alleen maar geloofwaardigheid verliezen. Iedereen die altijd weer dat Eigen Grote Gelijk bejubelt, en waarschijnlijk weer geen enkel causaal verband ziet met het feit dat hij nu is weggestemd. Zelf heb ik over onze eigen grote rechtse waarheid wel eens iets gezegd als "de zilveren rand aan deze donkere wolk" van een crisis. Namelijk, vond ik, dat tijdens deze crisis de socialisten iets met hun eigen ogen gezien moeten hebben, "moeten" in de zin van "niet anders kunnen", dat ze anders in geen miljoen jaar waren te weten gekomen.
De staten kunnen niet "altijd" "alles" oplossen, want als de staten teveel hooi op hun vork nemen komt het moment waarop noch de gehaaide speculanten, noch de brave huisvaders, noch alles daartussenin nog hun obligaties willen kopen. En dan is op een dag de koek op en alles ligt plat. Doodgewoon, empirische waarneming, doodgewoon de krant lezen, op een willekeurige dag, de laatste drie jaar.
Maar hoe lang zullen ze het nu onthouden? En wie zal aan de rechterkant de geloofwaardigheid hebben om ze er af en toe aan te herinneren?
-------------------------------------
UPDATE. Wel, ik heb hem intussen zien "speechen". Kan niet zeggen dat het een onuitwisbare indruk zal nalaten. Ach, we moeten hem een kans geven. Hij zal het wel allemaal zelf echt geloven, zeker?
-------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/sarkozy-gaat-winnen.html
Maar de Fransen hebben er anders over beslist. Ze willen een links beleid, zelfs als hun keizer er niet als een keizer uitziet. En ach, waarom ook niet, ik kan niet zeggen dat ik erg onder de indruk was van de rechterzijde, de laatste jaren. Ik zie al die balende reacties al voor me, van "hoezo, we geloven niet langer enkel en alleen in de besparingen?".
Het probleem is dat we met ons eigen dogmatisme ook alleen maar geloofwaardigheid verliezen. Iedereen die altijd weer dat Eigen Grote Gelijk bejubelt, en waarschijnlijk weer geen enkel causaal verband ziet met het feit dat hij nu is weggestemd. Zelf heb ik over onze eigen grote rechtse waarheid wel eens iets gezegd als "de zilveren rand aan deze donkere wolk" van een crisis. Namelijk, vond ik, dat tijdens deze crisis de socialisten iets met hun eigen ogen gezien moeten hebben, "moeten" in de zin van "niet anders kunnen", dat ze anders in geen miljoen jaar waren te weten gekomen.
De staten kunnen niet "altijd" "alles" oplossen, want als de staten teveel hooi op hun vork nemen komt het moment waarop noch de gehaaide speculanten, noch de brave huisvaders, noch alles daartussenin nog hun obligaties willen kopen. En dan is op een dag de koek op en alles ligt plat. Doodgewoon, empirische waarneming, doodgewoon de krant lezen, op een willekeurige dag, de laatste drie jaar.
Maar hoe lang zullen ze het nu onthouden? En wie zal aan de rechterkant de geloofwaardigheid hebben om ze er af en toe aan te herinneren?
-------------------------------------
UPDATE. Wel, ik heb hem intussen zien "speechen". Kan niet zeggen dat het een onuitwisbare indruk zal nalaten. Ach, we moeten hem een kans geven. Hij zal het wel allemaal zelf echt geloven, zeker?
-------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/sarkozy-gaat-winnen.html
vrijdag 4 mei 2012
Graeber ("Debt, The First 5000 Years") over "markten vs overheden"
In het begin van Debt (2011) maakt David Graeber een punt dat mij, vermits ik het zelf destijds in 2010 al eens maakte (1), een waarheid als een koe lijkt. Dat is belangrijk omdat hij het weer maakt in die behoorlijk linkse context van waaruit hij zijn onderwerp nu eenmaal bekijkt. Het punt in kwestie is dat de twee entiteiten "markten" en "overheden" helemaal geen diametraal tegenovergestelde punten zijn, maar twee onlosmakelijk met elkaar verbonden benen waarop ongeveer de hele menselijke geschiedenis voortschrijdt.
Dat zal de rechterkant niet graag horen - en veel van wat Graeber beweert zal de rechterzijde zeer terecht niet graag horen - want daar zijn markten en overheden natuurlijk absolute tegenstellingen, waarbij de markten zelfs de moreel absolute kwalificatie "goed" meekrijgen, en overheden zo mogelijk nog meer absoluut "slecht" zijn. Altijd een gelegenheid om de mannen te scheiden van de jongens! De jongens zoeken nu haastig een paar url's bij elkaar waarop staat dat de overheden ook echt "intrinsiek slecht" (of zoiets) zijn, en omdat het op het internet staat is het nu waar. De mannen vragen zich integendeel af hoe ze hun wereldbeeld kunnen bijstellen, aanvullen, verrijken, en wie weet: aanpassen.
Nu, ik geef het toe, een heel groot deel van "luciede rechts" weet het al lang. Het staat bijvoorbeeld in het werk van Friedrich Hayek. Of ook, iedereen die al gepraat heeft over de nood aan een "level playing field" weet heel goed waar de wind vandaan komt. Correcte informatie, afdwingbaarheid van contracten, bestraffing van fraude... ik weet dat libertariërs zalvende verhalen kunnen vertellen over hoe dat allemaal zonder overheid kan, maar we praten hier over de echte wereld. Overigens, ik vergat nog de bescherming van het eigendomsrecht (en weer de afdwingbaarheid en de bestraffing enzovoort: wéér die totale verbondenheid van markten en overheden).
Dat betekent allemaal niet dat je daar niet kritisch mag over nadenken en het betekent nog veel minder dat je elk concreet geval van overheidsoptreden niet zeer kritisch onder de loep mag nemen (dat laatste hoort volgens mij integendeel ongeveer onder onze morele verplichtingen als mens). Maar het betekent wel dat je de absolute tegenstelling van markten en overheden mag beschouwen als één van de simplismen waarmee de extreme flanken van zowel links als rechts proberen hun parochianen te doen buigen voor hun eigen religieuze dogma's. Een heel verschil dus met dat "kritisch nadenken".
Ik merk terzijde ook op dat mijn eigen verhaal daarover, destijds, helemaal niet afkomstig was uit een politiek/economische hoek. Het was afkomstig van de filosoof René Girard, die vanuit een achtergrond als literatuurcriticus, en verder onderwerpen als anthropologie en geschiedenis tot dat beeld van "vechtende tweelingbroers" kwam. Hoe meer de partijen in een conflict op mekaar lijken (vandaar het beeld van de tweelingbroers), hoe meer ze zullen proberen hun onderlinge verschillen in de verf te zetten; tot zijzelf het absolute "goed" vertegenwoordigen, en de ander het absolute "slecht". Een voorbeeld dat me meteen voor de geest komt is het conflict "Westen vs Islam" (dat hier zelfs een eigen rubriek heeft gekregen). En hier nu ook "markten vs overheden".
Voor het moment concludeer ik maar: het is één van die punten waarover delen "rechts" het boek maar meteen kan willen dichtklappen. Maar deze keer denk ik dat dat onterecht zou zijn. Volgens mij zien grote delen van rechts dat nu al genoeg in om zich varianten op "eens kijken wat een linkse criticus met dat inzicht aanvangt; misschien leren we nog iets bij" in te beelden. Ik weet zeker dat "de mannen" - in tegenstelling tot "de jongens" - er alleen maar sterker van zullen worden.
---------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2010/06/over-markten-versus-overheden.html
Dat zal de rechterkant niet graag horen - en veel van wat Graeber beweert zal de rechterzijde zeer terecht niet graag horen - want daar zijn markten en overheden natuurlijk absolute tegenstellingen, waarbij de markten zelfs de moreel absolute kwalificatie "goed" meekrijgen, en overheden zo mogelijk nog meer absoluut "slecht" zijn. Altijd een gelegenheid om de mannen te scheiden van de jongens! De jongens zoeken nu haastig een paar url's bij elkaar waarop staat dat de overheden ook echt "intrinsiek slecht" (of zoiets) zijn, en omdat het op het internet staat is het nu waar. De mannen vragen zich integendeel af hoe ze hun wereldbeeld kunnen bijstellen, aanvullen, verrijken, en wie weet: aanpassen.
Nu, ik geef het toe, een heel groot deel van "luciede rechts" weet het al lang. Het staat bijvoorbeeld in het werk van Friedrich Hayek. Of ook, iedereen die al gepraat heeft over de nood aan een "level playing field" weet heel goed waar de wind vandaan komt. Correcte informatie, afdwingbaarheid van contracten, bestraffing van fraude... ik weet dat libertariërs zalvende verhalen kunnen vertellen over hoe dat allemaal zonder overheid kan, maar we praten hier over de echte wereld. Overigens, ik vergat nog de bescherming van het eigendomsrecht (en weer de afdwingbaarheid en de bestraffing enzovoort: wéér die totale verbondenheid van markten en overheden).
Dat betekent allemaal niet dat je daar niet kritisch mag over nadenken en het betekent nog veel minder dat je elk concreet geval van overheidsoptreden niet zeer kritisch onder de loep mag nemen (dat laatste hoort volgens mij integendeel ongeveer onder onze morele verplichtingen als mens). Maar het betekent wel dat je de absolute tegenstelling van markten en overheden mag beschouwen als één van de simplismen waarmee de extreme flanken van zowel links als rechts proberen hun parochianen te doen buigen voor hun eigen religieuze dogma's. Een heel verschil dus met dat "kritisch nadenken".
Ik merk terzijde ook op dat mijn eigen verhaal daarover, destijds, helemaal niet afkomstig was uit een politiek/economische hoek. Het was afkomstig van de filosoof René Girard, die vanuit een achtergrond als literatuurcriticus, en verder onderwerpen als anthropologie en geschiedenis tot dat beeld van "vechtende tweelingbroers" kwam. Hoe meer de partijen in een conflict op mekaar lijken (vandaar het beeld van de tweelingbroers), hoe meer ze zullen proberen hun onderlinge verschillen in de verf te zetten; tot zijzelf het absolute "goed" vertegenwoordigen, en de ander het absolute "slecht". Een voorbeeld dat me meteen voor de geest komt is het conflict "Westen vs Islam" (dat hier zelfs een eigen rubriek heeft gekregen). En hier nu ook "markten vs overheden".
Voor het moment concludeer ik maar: het is één van die punten waarover delen "rechts" het boek maar meteen kan willen dichtklappen. Maar deze keer denk ik dat dat onterecht zou zijn. Volgens mij zien grote delen van rechts dat nu al genoeg in om zich varianten op "eens kijken wat een linkse criticus met dat inzicht aanvangt; misschien leren we nog iets bij" in te beelden. Ik weet zeker dat "de mannen" - in tegenstelling tot "de jongens" - er alleen maar sterker van zullen worden.
---------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2010/06/over-markten-versus-overheden.html
maandag 30 april 2012
Een zeer links boek (Graeber, Debt, the First 5000 Years, 2011)
Het is al een tijdje gespreksonderwerp op het internet: Debt van David Graeber, een boek dat elementen uit geschiedenis, anthropologie, economie en zelfs filosofie verenigt, om tot een "diepe geschiedenis" (zoals dat heet) te komen van "schuld" en "geld". Helemaal mijn type boek, dus! Al die internetgesprekken leerden evenwel ook dat het nogal een "het is de schuld van het kapitalisme" boek was: dus het duurde even voor ik mijn getwijfel heb overwonnen. Als enthousiast gebruiker van de term "politieke vervuiling van het denken" zal ik wel door een beetje propaganda kunnen kijken wanneer die recht voor mijn neus staat, zeker?
En ja, het begint midden in de protesten van het antiglobalisme van rond het jaar 2000 - en wie me destijds op Usenet heeft bezig gezien weet dat ik dààr niet bepaald van onder de indruk was. En erger nog, in zekere zin, wordt het als ik zie hoe hij vervolgens enkele waarheden debiteert waarvan hij vermoedelijk niet beseft (en anders verbergt hij het zeer goed) dat hij er onmiddellijk enthousiaste steun voor kan krijgen: uit zeer rechtse hoek, van mezelf tot ver, ver voorbij de rechterkant van Friedrich Hayek. Namelijk zegt hij - nee, veel beter nog: namelijk klaagt hij aan - dat leningen die, "no matter how idiotic", op één of andere manier (bijvoorbeeld via het IMF) toch gegarandeerd terugbetaald worden een recept voor catastrofe zijn. De uitlenende bank hoeft zich geen enkele zorg te maken dat de ontvanger ook maar iets zinnigs met het geld zal aanvangen omdat, in linkse termen, het hoe dan ook desnoods manu militari (Imperialisme! Uitbuiting!) zal opgevorderd worden.
Terwijl, als je wil weten hoe enthousiast je daarvoor in die rechtse kringen steun zal vinden het volstaat even rond te snuisteren op de zoekterm "moral hazard". Of gewoon hetzelfde verhaal in rechtse termen hervertellen. Het zeer krachtig mechanisme (maar absolute zekerheden zijn niet van deze wereld; dachten al die linkse jongens en meisjes nu echt dat wij dat niet wisten?) van de vrije markt om het schaarse kapitaal naar de meest nuttige plaatsen te sturen gaat helemaal verloren als de banken zich daarover geen vragen moeten stellen (omdat het nu eenmaal toch gegarandeerd terugkomt). En op het einde van de rit zijn de banken alleen maar dienaren van de staat; mechanismen om geld uit de zakken van mensen te pompen naar een voortdurend interveniërende overheid, wat ook voor rechts een groot probleem vormt, tenminste vanaf het moment dat het ook om geld uit rechtse zakken kan gaan. (Ik geef toe, de verleiding was groot om in de vorige zin het woord "uit" te vervangen door "van". Tsk, tsk, Koen, wanneer word je nu eens eindelijk volwassen?)
Dus ik denk dat de wereld grote vorderingen zou kunnen maken als "links" en "rechts" tenminste van elkaar wisten wat ze eigenlijk te vertellen hebben. Maar natuurlijk doen ze er zelf alles aan om te vermijden dat de andere kant dat zelfs maar wil weten. Bijvoorbeeld, als ik Graebers verhaal zie verteld worden in termen van "het is één groot systeem om banken vet te mesten", dan is het niet moeilijk dat veel mensen het boek op bladzijde twee (van de duizend) dichtklappen. "Politieke vervuiling van het denken": er bestaat uitbuiting, en dus klopt het verhaal wanneer we dat aan "het kapitalisme" (of hoe de variant hier ook heet) toeschrijven, want we hoeven de theorie helemaal niet te vergelijken met de realiteit, maar enkel met het religieus dogma.
(Op dit punt doet de gebeurlijk rechtse lezer er goed aan op te houden met dat instemmend hoofdgeknik. Hij of zij zal véél meer vooruitgang maken als hij of zij even de term "overheidsoptreden" invult op de plaats waar hierboven "het kapitalisme" staat, en "marktverstoring" waar hierboven "uitbuiting" staat. Zie je hoe overtuigend dat er allemaal uitziet? Dat is precies wat de linkse lezer van het linkse verhaal ook denkt, en om precies dezelfde reden.)
Dat is de reden waarom ik toch maar zal verder lezen: er stond "in zekere zin, erger". "Politieke vervuiling van het denken" is iets dat ook niet zo heel moeilijk is om door te kijken. Terwijl het feit dat hij zoveel instemming over een heel breed spectrum kan oogsten suggereert dat hij wel iets te zeggen zal hebben.
En het blijft tenslotte heel erg "mijn soort boek".
En ja, het begint midden in de protesten van het antiglobalisme van rond het jaar 2000 - en wie me destijds op Usenet heeft bezig gezien weet dat ik dààr niet bepaald van onder de indruk was. En erger nog, in zekere zin, wordt het als ik zie hoe hij vervolgens enkele waarheden debiteert waarvan hij vermoedelijk niet beseft (en anders verbergt hij het zeer goed) dat hij er onmiddellijk enthousiaste steun voor kan krijgen: uit zeer rechtse hoek, van mezelf tot ver, ver voorbij de rechterkant van Friedrich Hayek. Namelijk zegt hij - nee, veel beter nog: namelijk klaagt hij aan - dat leningen die, "no matter how idiotic", op één of andere manier (bijvoorbeeld via het IMF) toch gegarandeerd terugbetaald worden een recept voor catastrofe zijn. De uitlenende bank hoeft zich geen enkele zorg te maken dat de ontvanger ook maar iets zinnigs met het geld zal aanvangen omdat, in linkse termen, het hoe dan ook desnoods manu militari (Imperialisme! Uitbuiting!) zal opgevorderd worden.
Terwijl, als je wil weten hoe enthousiast je daarvoor in die rechtse kringen steun zal vinden het volstaat even rond te snuisteren op de zoekterm "moral hazard". Of gewoon hetzelfde verhaal in rechtse termen hervertellen. Het zeer krachtig mechanisme (maar absolute zekerheden zijn niet van deze wereld; dachten al die linkse jongens en meisjes nu echt dat wij dat niet wisten?) van de vrije markt om het schaarse kapitaal naar de meest nuttige plaatsen te sturen gaat helemaal verloren als de banken zich daarover geen vragen moeten stellen (omdat het nu eenmaal toch gegarandeerd terugkomt). En op het einde van de rit zijn de banken alleen maar dienaren van de staat; mechanismen om geld uit de zakken van mensen te pompen naar een voortdurend interveniërende overheid, wat ook voor rechts een groot probleem vormt, tenminste vanaf het moment dat het ook om geld uit rechtse zakken kan gaan. (Ik geef toe, de verleiding was groot om in de vorige zin het woord "uit" te vervangen door "van". Tsk, tsk, Koen, wanneer word je nu eens eindelijk volwassen?)
Dus ik denk dat de wereld grote vorderingen zou kunnen maken als "links" en "rechts" tenminste van elkaar wisten wat ze eigenlijk te vertellen hebben. Maar natuurlijk doen ze er zelf alles aan om te vermijden dat de andere kant dat zelfs maar wil weten. Bijvoorbeeld, als ik Graebers verhaal zie verteld worden in termen van "het is één groot systeem om banken vet te mesten", dan is het niet moeilijk dat veel mensen het boek op bladzijde twee (van de duizend) dichtklappen. "Politieke vervuiling van het denken": er bestaat uitbuiting, en dus klopt het verhaal wanneer we dat aan "het kapitalisme" (of hoe de variant hier ook heet) toeschrijven, want we hoeven de theorie helemaal niet te vergelijken met de realiteit, maar enkel met het religieus dogma.
(Op dit punt doet de gebeurlijk rechtse lezer er goed aan op te houden met dat instemmend hoofdgeknik. Hij of zij zal véél meer vooruitgang maken als hij of zij even de term "overheidsoptreden" invult op de plaats waar hierboven "het kapitalisme" staat, en "marktverstoring" waar hierboven "uitbuiting" staat. Zie je hoe overtuigend dat er allemaal uitziet? Dat is precies wat de linkse lezer van het linkse verhaal ook denkt, en om precies dezelfde reden.)
Dat is de reden waarom ik toch maar zal verder lezen: er stond "in zekere zin, erger". "Politieke vervuiling van het denken" is iets dat ook niet zo heel moeilijk is om door te kijken. Terwijl het feit dat hij zoveel instemming over een heel breed spectrum kan oogsten suggereert dat hij wel iets te zeggen zal hebben.
En het blijft tenslotte heel erg "mijn soort boek".
zondag 29 april 2012
Amerikaanse Verkiezingen: nu begint het echt
Met de de facto aanduiding van Romney als Republikeinse kandidaat gaan de Amerikaanse presidentsverkiezingen hun laatste fase in. Mijn manier om er een beetje kop of staart aan te krijgen is het volgen van de polls voor de verschillende staten, vanuit de filosofie dat een goed gemaakte poll een redelijk beeld geeft van hoe de uitslag zou zijn indien de verkiezingen vandaag werden gehouden. Natuurlijk zou iedereen moeten begrijpen dat er tussen "vandaag" en "november" heel veel kan veranderen: maar door geregeld te volgen krijg je een beeld van de trends.
Een volgens mij goed gemaakte site is de "electoral vote" site (1). Die verdeelt (nogal conventioneel) de mogelijke resultaten in drie groepen. De eerste groep is "het verschil is zo groot dat de staat zo goed als zeker naar resp. Obama of Romney zal gaan". De tweede groep is "de staat lijkt naar één van beide te gaan, maar er is nog werk aan". De derde groep is "het verschil is zo klein dat het in werkelijkheid alle kanten op kan". Bovendien zie je op de kaart per staat een cijfer dat je vertelt hoe zwaar de staat doorweegt. Bijvoorbeeld in Californië vallen er 55 stemmen te rapen, maar in Buurstaat Nevada maar 6.
Eén manier (mijn opinie) om ermee te werken is als volgt. Je begint met de uitslag van november 2008 (2). Je ziet dat Obama een 200 stemmen meer had dan McCain (op een totaal van 538). Dus er zullen een hoop staten van het Obama kamp naar het Romney kamp moeten verhuizen. Niet dat daaraan getwijfeld wordt, maar het moeten er "in de kering" (elke stem minder voor Obama is er zeer waarschijnlijk één meer voor Romney) allemaal samen een honderdtal zijn. En dus kan je de vorige uitslag naast de laatste polls zetten en je afvragen waar die 100 stemmen vandaan moeten komen.
Nu zijn die allereerste nationale polls uit april niet veel waard, maar hier gaat het om de oefening. Om te beginnen trek ik me niet teveel aan van staten die lijken te "verblauwen" (lees: Arizona) omdat dat zo tegen de trend ingaat dat ik er niet erg veel van geloof, en verder gewoon ter simplificatie. Daarnaast volsta ik ermee elke staat die vanuit blauw minstens in "perfect gelijk" terechtkomt meteen voor Romney te tellen. We moeten wel erg optimistisch voor Romney zijn, want anders is het met dat verschil van 200 stemmen geen "spannende strijd".
Schuivend over de kaart van west naar oost en van zuid naar noord zie ik de volgende verschuivingen naar Romney toe:
Colorado: 9
Nebraska: 5
Iowa: 6
Indiana: 11
Florida: 27
Virginia: 13
Volgens mijn bovenstaand criterium zie ik maar 71 stemmen verschuiven, tenminste, vandaag in april 2012. Er zijn echter twee manieren om te blijven vasthouden aan de "voorspelling" dat het toch een "spannende strijd" (er zal nu eenmaal nog veel gebeuren tussen nu en november) wordt. De eerste is dat geen kat gelooft dat een staat als North Carolina opnieuw op Obama zal stemmen: dat maakt 15 stemmen, en de helft van het tekort is al weggewerkt. Bovendien is het heel redelijk aan te nemen dat zware staten die in de "barely Obama" kolom staan heel gemakkelijk bij Romney terecht kunnen komen. Dus: Pennsylvania (20) en/of Michigan (16) erbij, en Romney haalt het.
Dus leren we daar nog iets van, behalve "de toekomst is onzeker" en "april is nog zeer vroeg"? Wel, je kan zien dat Romney misschien wat defensief zal moeten spelen in Arizona en Florida, en verder dat hij, als dit het plaatje was dat je pakweg in augustus ziet, de zwakke plekken Penssylvania en Michigan zal aanpakken. En dus kan je ook al een beetje zien wat er in augustus zal gebeuren. Gebaseerd op veel betere polls, zoveel dichter bij november, zijn het precies redeneringen van ruwweg deze vorm die de beide kampen zullen volgen. Dat is waarom al die dagelijkse polls met al hun analyses van trends en tendensen, en de keuze van de kandidaat vice-president en welke staten die kan meebrengen zo belangrijk zullen zijn. De map als geheel is chaotisch genoeg, maar zoals ik probeer te illustreren, met een paar assumpties kan je genoeg simplifiëren om er bruikbare politieke campagnes uit te halen.
------------------------------------
Oh, nog een leuk dingetje om naar te kijken: Gallup is ook begonnen met de polls op te volgen:
http://www.gallup.com/poll/election.aspx
Hmmmmm.... lijkt op een "spannende strijd"...
------------------------------------
(1) http://www.electoral-vote.com/
(2) http://electoral-vote.com/evp2008/Pres/Maps/Dec31.html
Een volgens mij goed gemaakte site is de "electoral vote" site (1). Die verdeelt (nogal conventioneel) de mogelijke resultaten in drie groepen. De eerste groep is "het verschil is zo groot dat de staat zo goed als zeker naar resp. Obama of Romney zal gaan". De tweede groep is "de staat lijkt naar één van beide te gaan, maar er is nog werk aan". De derde groep is "het verschil is zo klein dat het in werkelijkheid alle kanten op kan". Bovendien zie je op de kaart per staat een cijfer dat je vertelt hoe zwaar de staat doorweegt. Bijvoorbeeld in Californië vallen er 55 stemmen te rapen, maar in Buurstaat Nevada maar 6.
Eén manier (mijn opinie) om ermee te werken is als volgt. Je begint met de uitslag van november 2008 (2). Je ziet dat Obama een 200 stemmen meer had dan McCain (op een totaal van 538). Dus er zullen een hoop staten van het Obama kamp naar het Romney kamp moeten verhuizen. Niet dat daaraan getwijfeld wordt, maar het moeten er "in de kering" (elke stem minder voor Obama is er zeer waarschijnlijk één meer voor Romney) allemaal samen een honderdtal zijn. En dus kan je de vorige uitslag naast de laatste polls zetten en je afvragen waar die 100 stemmen vandaan moeten komen.
Nu zijn die allereerste nationale polls uit april niet veel waard, maar hier gaat het om de oefening. Om te beginnen trek ik me niet teveel aan van staten die lijken te "verblauwen" (lees: Arizona) omdat dat zo tegen de trend ingaat dat ik er niet erg veel van geloof, en verder gewoon ter simplificatie. Daarnaast volsta ik ermee elke staat die vanuit blauw minstens in "perfect gelijk" terechtkomt meteen voor Romney te tellen. We moeten wel erg optimistisch voor Romney zijn, want anders is het met dat verschil van 200 stemmen geen "spannende strijd".
Schuivend over de kaart van west naar oost en van zuid naar noord zie ik de volgende verschuivingen naar Romney toe:
Colorado: 9
Nebraska: 5
Iowa: 6
Indiana: 11
Florida: 27
Virginia: 13
Volgens mijn bovenstaand criterium zie ik maar 71 stemmen verschuiven, tenminste, vandaag in april 2012. Er zijn echter twee manieren om te blijven vasthouden aan de "voorspelling" dat het toch een "spannende strijd" (er zal nu eenmaal nog veel gebeuren tussen nu en november) wordt. De eerste is dat geen kat gelooft dat een staat als North Carolina opnieuw op Obama zal stemmen: dat maakt 15 stemmen, en de helft van het tekort is al weggewerkt. Bovendien is het heel redelijk aan te nemen dat zware staten die in de "barely Obama" kolom staan heel gemakkelijk bij Romney terecht kunnen komen. Dus: Pennsylvania (20) en/of Michigan (16) erbij, en Romney haalt het.
Dus leren we daar nog iets van, behalve "de toekomst is onzeker" en "april is nog zeer vroeg"? Wel, je kan zien dat Romney misschien wat defensief zal moeten spelen in Arizona en Florida, en verder dat hij, als dit het plaatje was dat je pakweg in augustus ziet, de zwakke plekken Penssylvania en Michigan zal aanpakken. En dus kan je ook al een beetje zien wat er in augustus zal gebeuren. Gebaseerd op veel betere polls, zoveel dichter bij november, zijn het precies redeneringen van ruwweg deze vorm die de beide kampen zullen volgen. Dat is waarom al die dagelijkse polls met al hun analyses van trends en tendensen, en de keuze van de kandidaat vice-president en welke staten die kan meebrengen zo belangrijk zullen zijn. De map als geheel is chaotisch genoeg, maar zoals ik probeer te illustreren, met een paar assumpties kan je genoeg simplifiëren om er bruikbare politieke campagnes uit te halen.
------------------------------------
Oh, nog een leuk dingetje om naar te kijken: Gallup is ook begonnen met de polls op te volgen:
http://www.gallup.com/poll/election.aspx
Hmmmmm.... lijkt op een "spannende strijd"...
------------------------------------
(1) http://www.electoral-vote.com/
(2) http://electoral-vote.com/evp2008/Pres/Maps/Dec31.html
Iedereen aanvaardt goud (Uitroepteken? Vraagteken?)
Een tijdje geleden was ik op usenet in gesprek geraakt met iemand die vond dat goud het enige "echte" geld was, en al de rest [vul hier de gekende litanie in]. Dat overkomt me wel eens vaker, het voorbeeld waaraan ik nu denk vind je in voetnoot (1), en er zijn nog een paar naschokken gekomen. Dus heb ik ergens wel eens luidop gevraagd of "iemand" het ooit wel eens geprobeerd had, dat "dingen gaan kopen in ruil voor goud". En daarop, moet ik zeggen, was mijn gesprekspartner nogal vaag gebleven. Veel beloftes en aankondigingen op voorhand, maar toen ik "probeer het je eens en laat je het weten" schreef bleef het stil.
Gelukkig is er intussen iemand die het ook echt eens geprobeerd heeft. En nog wel op film (2)! Dus je volgt onze koper met een gecertifiëerd plaatje goud met een precies gewicht en de waarde van dat moment (52 dollar), wanneer hij achtereenvolgens probeert een pak bier, postzegels, een doos speelgoed en fastfood te kopen.
De film gaat vooraf van iemand die ook aankondigt "nobody ever refuses gold". Dus, laten we het proberen... De liefhebbers mogen gerust eens een gokje wagen over de succesgraad...
-------------------------------
(1) https://groups.google.com/group/nl.politiek/msg/843eb84942d06d55?hl=nl&dmode=source
(2) http://www.reuters.com/video/2012/04/26/reuters-tv-will-a-gold-bar-buy-a-case-of-beer-felix?videoId=234027919&videoChannel=117757
Gelukkig is er intussen iemand die het ook echt eens geprobeerd heeft. En nog wel op film (2)! Dus je volgt onze koper met een gecertifiëerd plaatje goud met een precies gewicht en de waarde van dat moment (52 dollar), wanneer hij achtereenvolgens probeert een pak bier, postzegels, een doos speelgoed en fastfood te kopen.
De film gaat vooraf van iemand die ook aankondigt "nobody ever refuses gold". Dus, laten we het proberen... De liefhebbers mogen gerust eens een gokje wagen over de succesgraad...
-------------------------------
(1) https://groups.google.com/group/nl.politiek/msg/843eb84942d06d55?hl=nl&dmode=source
(2) http://www.reuters.com/video/2012/04/26/reuters-tv-will-a-gold-bar-buy-a-case-of-beer-felix?videoId=234027919&videoChannel=117757
woensdag 25 april 2012
Wie is bang van inflatie?
Laat ik maar meteen zeggen: ikzelf ben bang van inflatie. Niet in de zin, misschien, dat ik me bij het stilaan al jaren aanhoudende "hyperinflatie, binnenkort!" wil aansluiten. Maar in de algemene zin; de zin waarin je beseft dat het in principe geen goede zaak is, en gemakkelijk kan ontaarden in een catastrofe als er teveel inflatie is: zeer zeker ben ik bang van inflatie.
Misschien moet desondanks de vraag zijn: hoe bang? Ineens bedacht ik me het volgende, puur op het niveau van de persoonlijke anekdotes. Zoals je misschien wel kon raden staan er hier behoorlijk wat boeken. Beeld je in dat ik ze allemaal tegelijk had gekocht, zeg 25 jaar geleden, en dat er toen van mijn boekenbudget nog 1000 euro overschoot. Dat kan best: boekhandels in die tijd hadden nu ook weer niet zulk een ruim aanbod, doorgaans in slechte vertalingen die dan nog in beperkte en dure oplagen gedrukt werden... (we zijn in feite de reden op het spoor waarom ik zoveel boeken in het Engels lees, maar in Vlaamse provinciestadjes verbetert dat nu eenmaal niet echt het aanbod).
En dus bleven er bij wijze van inbeelding 1000 euro over. Beeld je verder in : die kwamen in een schuif terecht, ze raakten vergeten, 25 jaar later trek ik de schuif open, en daar liggen ze! 1000 euro om boeken mee te kopen! Alleen, wat zijn die 1000 euro nog waard? Ik zie ze geregeld bezig, die libertariërs die met allerlei ingewikkelde redeneringen komen vertellen dat het licht van de zon niet schijnt. Ja, want de overheid gebruikt papiergeld, en dat leidt over langere duur tot massieve geldontwaarding, en dus is de bevolking helemaal verpauperd. En nu is het zeer zeker niet de bedoeling dat je gewoon even om je heen kijkt, om te weten of het klopt, met die verpaupering. Het is de bedoeling dat je checkt met het dogma, en dus klopt het nog met de verpaupering als het letterlijk tegendeel zich elke dag recht onder je ogen afspeelt.
Terug naar mijn "beeld je in" van daarnet. Voor het gemak geef ik de libertariërs toe dat er de laatste 25 jaar gemiddeld een gemiddelde inflatie (na rekening te houden met de interest) van 2.80 percent per jaar is geweest. Dat wil zeggen dat de koopkracht van mijn 1000 euro gehalveerd is. Met de duizend euro van toen kan ik nog maar voor 500 boeken kopen! QED!
Alleen - is daarmee het hele verhaal verteld? Ik ontken niet dat ik met de duizend euro van toen alleen maar voor 500 euro boeken meer kan kopen, maar voeg er aan toe: van toen! Maar er zijn op die 25 jaar een hoop nieuwe boeken bijgekomen die ik toen nog niet kon kopen: ze waren er nog niet. Dus als ik al mijn budget destijds had opgekocht, dan had ik nu geen geld over om de meeste boeken te kopen die op dit blog op mijn lijst met meest favoriete boeken aller tijden te kopen. En de waarheid is: ik heb liever voor 500 euro boeken van vandaag dan voor 1000 euro boeken die minstens 25 jaar oud zijn: Cryptonomicon, Lee Smolin, Jared Diamond...
Ja, echt waar.
En er is meer. Destijds was het dus geregeld graven in de afdelingen esotherie, religie en kookboeken van Fnac en Standaard, om af en toe een fatsoenlijk boek te vinden. Ergens in die 25 jaar kwam er Amazon: wat een toename van het beschikbaar aanbod! Misschien had ik in reële waarde al maar 800 euro meer over, maar wat een toename aan mogelijkheden! OK, je deed je bestelling, je moest een hoop tijd wachten (in vergelijking met van het rek halen, naar de kassa en naar huis) en misschien ook nog naar de douane, maar de 800 euro van 15 jaar geleden brachten je echt een heel eind verder dan de 1000 euro van 25 jaar geleden.
Sindsdien is er Kindle gekomen (1), en nu leef ik helemaal in het paradijs. Gewoon op het net, geïnteresseerd = "buy with one click", enkele seconden en... je hebt het!
Geloof me: het paradijs. In feite bedenk ik me daar: Kindle is ook een reden waarom ik een tijdje minder geblogd heb. Ik heb hier gewoon veel te veel goede boeken binnen gekregen, ik zit teveel te lezen, 's avonds. Geloof me, met de 500 euro van nu kom ik véél verder dan met de 1000 euro van destijds.
Dus ja, ik ben bang van inflatie. Maar nee, ik denk niet dat we er met simplistische verhalen komen. Is mijn boekenverhaal representatief? Ik denk het wel. Wie was er al bij, destijds in de tijd van "de rijkste man ter wereld" (2)? Dat verhaal zegt toch werkelijk alles? Liever een simpele bediende in 2004 dan de rijkste man ter wereld in 1850! Liever de duizend euro van 2004 dan het grootste fortuin van 1850! Dus het gaat niet alleen op voor boeken, maar ook voor geneesmiddelen. En dan ben je vertrokken, natuurlijk: mogelijkheden van tourisme, entertainment, kwaliteit van het eten - laat staan wijn - alle huizen met stromend water en energievoorzieningen, politieke en intellectuele emancipatie...
Wat kan een mens er in 's hemelsnaam nog aan toevoegen?
----------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/12/de-vooruitgang-staat-voor-niets-koen.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/05/de-rijkste-man-ter-wereld.html
Misschien moet desondanks de vraag zijn: hoe bang? Ineens bedacht ik me het volgende, puur op het niveau van de persoonlijke anekdotes. Zoals je misschien wel kon raden staan er hier behoorlijk wat boeken. Beeld je in dat ik ze allemaal tegelijk had gekocht, zeg 25 jaar geleden, en dat er toen van mijn boekenbudget nog 1000 euro overschoot. Dat kan best: boekhandels in die tijd hadden nu ook weer niet zulk een ruim aanbod, doorgaans in slechte vertalingen die dan nog in beperkte en dure oplagen gedrukt werden... (we zijn in feite de reden op het spoor waarom ik zoveel boeken in het Engels lees, maar in Vlaamse provinciestadjes verbetert dat nu eenmaal niet echt het aanbod).
En dus bleven er bij wijze van inbeelding 1000 euro over. Beeld je verder in : die kwamen in een schuif terecht, ze raakten vergeten, 25 jaar later trek ik de schuif open, en daar liggen ze! 1000 euro om boeken mee te kopen! Alleen, wat zijn die 1000 euro nog waard? Ik zie ze geregeld bezig, die libertariërs die met allerlei ingewikkelde redeneringen komen vertellen dat het licht van de zon niet schijnt. Ja, want de overheid gebruikt papiergeld, en dat leidt over langere duur tot massieve geldontwaarding, en dus is de bevolking helemaal verpauperd. En nu is het zeer zeker niet de bedoeling dat je gewoon even om je heen kijkt, om te weten of het klopt, met die verpaupering. Het is de bedoeling dat je checkt met het dogma, en dus klopt het nog met de verpaupering als het letterlijk tegendeel zich elke dag recht onder je ogen afspeelt.
Terug naar mijn "beeld je in" van daarnet. Voor het gemak geef ik de libertariërs toe dat er de laatste 25 jaar gemiddeld een gemiddelde inflatie (na rekening te houden met de interest) van 2.80 percent per jaar is geweest. Dat wil zeggen dat de koopkracht van mijn 1000 euro gehalveerd is. Met de duizend euro van toen kan ik nog maar voor 500 boeken kopen! QED!
Alleen - is daarmee het hele verhaal verteld? Ik ontken niet dat ik met de duizend euro van toen alleen maar voor 500 euro boeken meer kan kopen, maar voeg er aan toe: van toen! Maar er zijn op die 25 jaar een hoop nieuwe boeken bijgekomen die ik toen nog niet kon kopen: ze waren er nog niet. Dus als ik al mijn budget destijds had opgekocht, dan had ik nu geen geld over om de meeste boeken te kopen die op dit blog op mijn lijst met meest favoriete boeken aller tijden te kopen. En de waarheid is: ik heb liever voor 500 euro boeken van vandaag dan voor 1000 euro boeken die minstens 25 jaar oud zijn: Cryptonomicon, Lee Smolin, Jared Diamond...
Ja, echt waar.
En er is meer. Destijds was het dus geregeld graven in de afdelingen esotherie, religie en kookboeken van Fnac en Standaard, om af en toe een fatsoenlijk boek te vinden. Ergens in die 25 jaar kwam er Amazon: wat een toename van het beschikbaar aanbod! Misschien had ik in reële waarde al maar 800 euro meer over, maar wat een toename aan mogelijkheden! OK, je deed je bestelling, je moest een hoop tijd wachten (in vergelijking met van het rek halen, naar de kassa en naar huis) en misschien ook nog naar de douane, maar de 800 euro van 15 jaar geleden brachten je echt een heel eind verder dan de 1000 euro van 25 jaar geleden.
Sindsdien is er Kindle gekomen (1), en nu leef ik helemaal in het paradijs. Gewoon op het net, geïnteresseerd = "buy with one click", enkele seconden en... je hebt het!
Geloof me: het paradijs. In feite bedenk ik me daar: Kindle is ook een reden waarom ik een tijdje minder geblogd heb. Ik heb hier gewoon veel te veel goede boeken binnen gekregen, ik zit teveel te lezen, 's avonds. Geloof me, met de 500 euro van nu kom ik véél verder dan met de 1000 euro van destijds.
Dus ja, ik ben bang van inflatie. Maar nee, ik denk niet dat we er met simplistische verhalen komen. Is mijn boekenverhaal representatief? Ik denk het wel. Wie was er al bij, destijds in de tijd van "de rijkste man ter wereld" (2)? Dat verhaal zegt toch werkelijk alles? Liever een simpele bediende in 2004 dan de rijkste man ter wereld in 1850! Liever de duizend euro van 2004 dan het grootste fortuin van 1850! Dus het gaat niet alleen op voor boeken, maar ook voor geneesmiddelen. En dan ben je vertrokken, natuurlijk: mogelijkheden van tourisme, entertainment, kwaliteit van het eten - laat staan wijn - alle huizen met stromend water en energievoorzieningen, politieke en intellectuele emancipatie...
Wat kan een mens er in 's hemelsnaam nog aan toevoegen?
----------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/12/de-vooruitgang-staat-voor-niets-koen.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/05/de-rijkste-man-ter-wereld.html
maandag 23 april 2012
Een "handwriting on the wall"?
Ineens viel me op: ik durf bijna wedden dat als je de blogs van exact vier jaar geleden zou nalezen, je een lange serie posts over de Amerikaanse verkiezingen zou zien, een groot deel "op het niveau van een voetbalmatch", met aan beide kanten mensen die schreven hoe belangrijk het wel was dat hun kant zou winnen.
En vandaag? Fronsend surf ik eens langs de rechtse blogs, dan langs nog rechtsere blogs, en dan langs de neusdichtgeknepen rechtse blogs; de soort waar je me nooit zien, zelfs niet om te lezen, om dezelfde reden waarom ik nooit de hetisdeschuldvanhetkapitalisme linkse blogs lees, en...
Niets. Geen woord, zo lijkt het wel. Ongetwijfeld ken ik veel te weinig rechtse blogs, maar de blogs die ik ken leken wel nog nooit van de verkiezingen te hebben gehoord, de laatste maanden.
Ik vraag me af of dat toch geen "handwriting on the wall" is.
En vandaag? Fronsend surf ik eens langs de rechtse blogs, dan langs nog rechtsere blogs, en dan langs de neusdichtgeknepen rechtse blogs; de soort waar je me nooit zien, zelfs niet om te lezen, om dezelfde reden waarom ik nooit de hetisdeschuldvanhetkapitalisme linkse blogs lees, en...
Niets. Geen woord, zo lijkt het wel. Ongetwijfeld ken ik veel te weinig rechtse blogs, maar de blogs die ik ken leken wel nog nooit van de verkiezingen te hebben gehoord, de laatste maanden.
Ik vraag me af of dat toch geen "handwriting on the wall" is.
zondag 22 april 2012
Peuter Simon is niet langer een peuter!
Nog definitiever dan bij vorige gelegenheden valt de dag als een verdict. Vandaag wordt peuter Simon drie jaar. Tot nu toe vroegen we geregeld "is Simon babietje?" en dat antwoordde peuter Simon zo schattig "neeeee, Simon is peute'tje!". Maar vandaag is dat allemaal geschiedenis. Peuter Simon zei vandaag zelf "Simon is kleute'tje, eh?" en daarmee is het lot bezegeld. Bij deze is "peuter Simon" veranderd in "kleuter Simon", en we zullen dat rap gewoon zijn.
Maar vandaag doet het me toch iets.
Scholier Sarah kwam deze morgen (het voelde aan als 04.30 uur, maar we mogen niet klagen, het was ruim na 06.00 uur) de kamer binnengestormd, op de voet gevolgd door kleuter Thomas, roepend van "Simon is wakker, Simon is wakker, (recursie, punt)." Inderdaad kwam het feestvarken breed grijnzend de kamer binnen gehuppeld en het "lang zal hij leven" steeg op uit alle kelen. Hierna volgde op ons gelukkig brede bed een enorme knuffel- en kietelpartij met vijf deelnemers, om Homeros' "ontelbare golven van gelach" het nakijken te geven. Daarbij vroeg de kersverse kleuter Simon niet veel meer dan honderd keer "cadeautje?", want zoveel had hij er ook wel al van begrepen.
Dus begaf de hele familie zich ter chocolademelk tafel, waar kleuter Simon zich een welgemeend "waaaaaaw" liet ontvallen, toen hij de feestelijke ballonnen en vlaggen zag waarmee de eethoek was opgefleurd. Toen peuterde kleuter Thomas een grote, ingepakte kartonnen doos van onder tafel tevoorschijn, en kleuter Simon stortte zich onder het slaken van kreten zoals "cadeautje!" en "mij, eh!" en "nie ope maken, eh!" op het pak. Er kwamen allemaal feestelijke kleinere pakjes uit, een doos stiftjes, een boekje en drie autootjes uit de Bob De Bouwer serie... En even later zat kleuter Simon achter zijn beker chocomelk de nieuwe aanwinsten over de tafel heen en weer te schuiven, terwijl hij het "kunnen wij het maken" voortdurend (en luidkeels) liet volgen volgen door "nou en of!".
De lezer die geen kinderen heeft en bij de vorige zin met zijn ogen zat te knipperen is bij deze breed glimlachend geëxcuseerd.
Natuurlijk staan er voor de rest van de dag balletjes op het programma, en chocoladetaart en het bezoek van de nichtjes met neefje Lukas ("Lukas is grote vriend") en bijhorende mama en papa, en nog meer "lang zal hij leven's" en héél veel gespeel met de autootjes - waar hij nu al druk mee bezig is.
En morgen begeeft hij zich met een grote cake naar school, waar hij op de troon zal mogen zitten en nog meer dan anders in het centrum van de belangstelling zal staan - vraag me niet waarom, maar als je met peuter Simon op het schoolplein verschijnt hoor je vanuit alle richtingen, tot de hoogste klassen van het lager onderwijs roepen van "Dag Simon" en "Simon! Simon!" enzovoort. Daar zal het dus niet aan ontbreken, morgen...
En zo is ons laatste peutertje er vandoor, maar hebben we in ruil een flinke, opgewekte, actieve en breed lachende kleuter in de plaats gekregen. En mama en papa sluiten het hoofdstuk van de peutertjes af en wensen hun jongste kleuter, een tikje weemoedig maar toch zo trots als een pauw, een daverende derde verjaardag en een rijke carrière als kleuter toe.
Ik vraag me ook wel af of we met die duizend foto's wel genoeg hebben, maar we zullen het er mee moeten doen.
Maar vandaag doet het me toch iets.
Scholier Sarah kwam deze morgen (het voelde aan als 04.30 uur, maar we mogen niet klagen, het was ruim na 06.00 uur) de kamer binnengestormd, op de voet gevolgd door kleuter Thomas, roepend van "Simon is wakker, Simon is wakker, (recursie, punt)." Inderdaad kwam het feestvarken breed grijnzend de kamer binnen gehuppeld en het "lang zal hij leven" steeg op uit alle kelen. Hierna volgde op ons gelukkig brede bed een enorme knuffel- en kietelpartij met vijf deelnemers, om Homeros' "ontelbare golven van gelach" het nakijken te geven. Daarbij vroeg de kersverse kleuter Simon niet veel meer dan honderd keer "cadeautje?", want zoveel had hij er ook wel al van begrepen.
Dus begaf de hele familie zich ter chocolademelk tafel, waar kleuter Simon zich een welgemeend "waaaaaaw" liet ontvallen, toen hij de feestelijke ballonnen en vlaggen zag waarmee de eethoek was opgefleurd. Toen peuterde kleuter Thomas een grote, ingepakte kartonnen doos van onder tafel tevoorschijn, en kleuter Simon stortte zich onder het slaken van kreten zoals "cadeautje!" en "mij, eh!" en "nie ope maken, eh!" op het pak. Er kwamen allemaal feestelijke kleinere pakjes uit, een doos stiftjes, een boekje en drie autootjes uit de Bob De Bouwer serie... En even later zat kleuter Simon achter zijn beker chocomelk de nieuwe aanwinsten over de tafel heen en weer te schuiven, terwijl hij het "kunnen wij het maken" voortdurend (en luidkeels) liet volgen volgen door "nou en of!".
De lezer die geen kinderen heeft en bij de vorige zin met zijn ogen zat te knipperen is bij deze breed glimlachend geëxcuseerd.
Natuurlijk staan er voor de rest van de dag balletjes op het programma, en chocoladetaart en het bezoek van de nichtjes met neefje Lukas ("Lukas is grote vriend") en bijhorende mama en papa, en nog meer "lang zal hij leven's" en héél veel gespeel met de autootjes - waar hij nu al druk mee bezig is.
En morgen begeeft hij zich met een grote cake naar school, waar hij op de troon zal mogen zitten en nog meer dan anders in het centrum van de belangstelling zal staan - vraag me niet waarom, maar als je met peuter Simon op het schoolplein verschijnt hoor je vanuit alle richtingen, tot de hoogste klassen van het lager onderwijs roepen van "Dag Simon" en "Simon! Simon!" enzovoort. Daar zal het dus niet aan ontbreken, morgen...
En zo is ons laatste peutertje er vandoor, maar hebben we in ruil een flinke, opgewekte, actieve en breed lachende kleuter in de plaats gekregen. En mama en papa sluiten het hoofdstuk van de peutertjes af en wensen hun jongste kleuter, een tikje weemoedig maar toch zo trots als een pauw, een daverende derde verjaardag en een rijke carrière als kleuter toe.
Ik vraag me ook wel af of we met die duizend foto's wel genoeg hebben, maar we zullen het er mee moeten doen.
zaterdag 21 april 2012
Milton Friedman vreesde deflatie?
Op één van de blogs van De Tijd staat een post over Milton Friedman (1). En daar vernemen we:
"Hij vreesde het suffix '-flatie'. Vooral deflatie, een doeltreffend welvaartsvernietigend mechanisme, omdat een carrousel van prijsdalingen en uitgestelde consumptie de economie onverbiddelijk smoort. Het inzicht 'deflatie moet worden bestreden, desnoods door geld uit een helikopter te gooien', heeft Ben Bernanke van hem."
En ik sta er met open mond op te kijken. Zoiets is belangrijk voor het ego: het besef hoeveel dingen er zijn waar je werkelijk niets over weet (in dit geval: economie) maar er toch allerlei opinies over hebt, gebaseerd op niets anders dan wat vage geruchten.
Een andere les - maar ik geef toe: minder belangrijk - gaat over de vraag waar die vage geruchten vandaan komen. In dit geval zijn dat de jarenlange internetdebatten over de crisis. Je weet wel: zal het overheidsoptreden leiden tot massieve inflatie, of zal het tekortschieten van dat overheidsoptreden ons integendeel doen wegzinken in deflatie? Nu heb ik ze niet bijgehouden, maar ik weet zeker dat ik de laatste jaren heel veel verklaringen heb gezien, uit de "libertarische" hoek, dat deflatie juist heel erg goed is, dat het het teken bij uitstek van economische vooruitgang is.
En dus vind je in de geschiedenis van dit blog geregeld pogingen om te vertellen hoe dat absoluut niet zo duidelijk is (2), of citaten van economische historici dat de geschiedenis helemaal niet leert dat inflatie het groot historisch probleem was, maar wel deflatie (3). Ook Friedrich Hayek, overigens, noemt deflatie...
"(...) that vicious and rightly feared process in which the decline of some incomes leads to the decline of other incomes, and so forth." (Hayek, The Constitution of Liberty, chapter 21)
Overigens staat dit temidden van een stuk dat (tenminste volgens De Tijd) de problemen van zowel inflatie als deflatie behandelt. Alleen wist ik werkelijk niet dat dat bij Friedman ook zo was.
Het is natuurlijk ook mogelijk dat de Tijd aan het kletsen is op ongehoorde schaal. En het is in elk geval uitstekend nog eens goed voor het Socratische "hoe meer je weet dat je niets weet" te staan. Dat is namelijk de weg naar vooruitgang, en niet het steeds weer herhalen van hoe je het altijd wel allemaal geweten hebt.
Dat laatste was een hint aan een aantal andere ego's.
-------------------------------
(1) http://blogs.tijd.be/bbb/2012/04/de-flatiebangbroek.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/11/deflatie-een-probleem.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/09/goud-kevers.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/05/terug-naar-het-bankieren-van-vroeger.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/11/wat-de-geschiedenis-leert-over-geld.html
"Hij vreesde het suffix '-flatie'. Vooral deflatie, een doeltreffend welvaartsvernietigend mechanisme, omdat een carrousel van prijsdalingen en uitgestelde consumptie de economie onverbiddelijk smoort. Het inzicht 'deflatie moet worden bestreden, desnoods door geld uit een helikopter te gooien', heeft Ben Bernanke van hem."
En ik sta er met open mond op te kijken. Zoiets is belangrijk voor het ego: het besef hoeveel dingen er zijn waar je werkelijk niets over weet (in dit geval: economie) maar er toch allerlei opinies over hebt, gebaseerd op niets anders dan wat vage geruchten.
Een andere les - maar ik geef toe: minder belangrijk - gaat over de vraag waar die vage geruchten vandaan komen. In dit geval zijn dat de jarenlange internetdebatten over de crisis. Je weet wel: zal het overheidsoptreden leiden tot massieve inflatie, of zal het tekortschieten van dat overheidsoptreden ons integendeel doen wegzinken in deflatie? Nu heb ik ze niet bijgehouden, maar ik weet zeker dat ik de laatste jaren heel veel verklaringen heb gezien, uit de "libertarische" hoek, dat deflatie juist heel erg goed is, dat het het teken bij uitstek van economische vooruitgang is.
En dus vind je in de geschiedenis van dit blog geregeld pogingen om te vertellen hoe dat absoluut niet zo duidelijk is (2), of citaten van economische historici dat de geschiedenis helemaal niet leert dat inflatie het groot historisch probleem was, maar wel deflatie (3). Ook Friedrich Hayek, overigens, noemt deflatie...
"(...) that vicious and rightly feared process in which the decline of some incomes leads to the decline of other incomes, and so forth." (Hayek, The Constitution of Liberty, chapter 21)
Overigens staat dit temidden van een stuk dat (tenminste volgens De Tijd) de problemen van zowel inflatie als deflatie behandelt. Alleen wist ik werkelijk niet dat dat bij Friedman ook zo was.
Het is natuurlijk ook mogelijk dat de Tijd aan het kletsen is op ongehoorde schaal. En het is in elk geval uitstekend nog eens goed voor het Socratische "hoe meer je weet dat je niets weet" te staan. Dat is namelijk de weg naar vooruitgang, en niet het steeds weer herhalen van hoe je het altijd wel allemaal geweten hebt.
Dat laatste was een hint aan een aantal andere ego's.
-------------------------------
(1) http://blogs.tijd.be/bbb/2012/04/de-flatiebangbroek.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/11/deflatie-een-probleem.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2007/09/goud-kevers.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2009/05/terug-naar-het-bankieren-van-vroeger.html
EN http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/11/wat-de-geschiedenis-leert-over-geld.html
vrijdag 20 april 2012
Sarkozy gaat winnen!
Iemand spreekt me aan over de Franse (niet Amerikaanse) presidentsverkiezingen. Logisch, toch? Hij weet dat ik de Amerikaanse verkiezingen volg, dus... "Interesseert me niet" sprak Koen, de superdiplomaat schouderophalend. Boem, bang, einde gesprek, weer netjes gedaan, Koen proficiat, story of my life.
Je moet maar denken, ik krijg tenminste iets door, ook al is het dan veel te laat. Gelukkig zijn er nog mensen die beseffen dat botte karakters zoals ik ook een voordeel hebben. Als wij zeggen "knap gewerkt" of "heel interessant", dan is er een heel redelijke kans dat we (respectievelijk) bedoelen "knap gewerkt" of "heel interessant", en niet dat we gewoon één of andere beleefdheid debiteren.
Maar soit: die Franse verkiezingen, dus. Ik denk dat het ligt aan genoeg show (wat een groot deel verklaart van de aantrekkingskracht die de Amerikaanse verkiezingen op mij hebben) maar niet genoeg belang. Ze horen het niet graag, die Europese "grootmachten" van de negentiende eeuw, maar ze zijn nu eenmaal letterlijk derderangsnaties geworden. Kijk, weer zo'n voordeel van mensen zoals ik. Als de diplomaten het niet zullen zeggen, en de politiekers al helemaal niet: wie blijft er dan over om af en toe eens "nieuwe kleren van de keizer" te spelen?
Maar weet je wat er zo opvallend is? Ik weet er niets van, ik volg het niet, maar toch heb ik er heel sterke overtuigingen over! Namelijk, Sarkozy gaat winnen. Maar oeps, nu lees ik toch wel in de kranten dat hij naar alle peilingen en maatstaven gaat verliezen, zeker? Maar kijk, dat kan ik me gewoon niet voorstellen; dat die Hollande of zoiets daar in Frankrijk vijf jaar voor Napoleon gaat spelen. En dus geloof ik het niet.
Ik denk wel dat dat representatief is voor hoe heel veel opinies van heel veel mensen tot stand komen.
Je moet maar denken, ik krijg tenminste iets door, ook al is het dan veel te laat. Gelukkig zijn er nog mensen die beseffen dat botte karakters zoals ik ook een voordeel hebben. Als wij zeggen "knap gewerkt" of "heel interessant", dan is er een heel redelijke kans dat we (respectievelijk) bedoelen "knap gewerkt" of "heel interessant", en niet dat we gewoon één of andere beleefdheid debiteren.
Maar soit: die Franse verkiezingen, dus. Ik denk dat het ligt aan genoeg show (wat een groot deel verklaart van de aantrekkingskracht die de Amerikaanse verkiezingen op mij hebben) maar niet genoeg belang. Ze horen het niet graag, die Europese "grootmachten" van de negentiende eeuw, maar ze zijn nu eenmaal letterlijk derderangsnaties geworden. Kijk, weer zo'n voordeel van mensen zoals ik. Als de diplomaten het niet zullen zeggen, en de politiekers al helemaal niet: wie blijft er dan over om af en toe eens "nieuwe kleren van de keizer" te spelen?
Maar weet je wat er zo opvallend is? Ik weet er niets van, ik volg het niet, maar toch heb ik er heel sterke overtuigingen over! Namelijk, Sarkozy gaat winnen. Maar oeps, nu lees ik toch wel in de kranten dat hij naar alle peilingen en maatstaven gaat verliezen, zeker? Maar kijk, dat kan ik me gewoon niet voorstellen; dat die Hollande of zoiets daar in Frankrijk vijf jaar voor Napoleon gaat spelen. En dus geloof ik het niet.
Ik denk wel dat dat representatief is voor hoe heel veel opinies van heel veel mensen tot stand komen.
donderdag 19 april 2012
Stereotiep denken ("teken een alien")
Een artikeltje over een les "creatief denken" vertelde over de trainer die vroeg: "probeer eens allemaal een alien te tekenen". Toen iedereen zijn buitenaards wezen op papier had staan sprak de trainer: "laat me raden: ze hebben allemaal zintuigen, allemaal ledematen, en allemaal zijn ze symmetrisch gebouwd? Dus iedereen heeft iets naar het beeld van de mens gemaakt? Kijk, dat is nu de kracht van stereotiep denken."
En de cursist, hij bleef toch maar bedeesd en tot bescheidenheid gebracht goed opletten.
Maar ik ben er nog zo zeker niet van. Ongetwijfeld denken heel veel mensen stereotiep, en dus maken ze een alien naar hun eigen beeld. Maar misschien waren er ook een paar die, bijvoorbeeld, hadden nagedacht? Die redeneren ongeveer van "hmmmm, een alien, dat is niet een plant. Nee, dat is iets eerder dierlijks. Maar dan moet er een wisselwerking zijn met de omgeving, en de manier waarop een organisme kennis neemt van zijn omgeving, dat heet gewoon "zintuigen". Dus natuurlijk heeft het zintuigen". Niet wegens stereotiep denken, maar omdat hij er over heeft nagedacht.
En dat beest, dat zal zich wel voortbewegen, en er zijn nu eenmaal geen tienduizend manieren om dat te organiseren. Tenminste, toch niet zonder ledematen. En zo heel verschillend is het ook niet voor symmetrische bouw. Er zijn nu eenmaal geen tienduizend bouwplannen die tegelijk haalbaar èn leefbaar zijn, zou ik zeggen.
Maar laat me aannemen dat één of ander creatief vernuft toch vindt dat het naar zijn maatstaven allemaal heel stereotiep was. Dan neem ik u nu mee naar de Neanderthalers. Daar verklaart de trainer, terwijl hij zijn knots betast, "teken nu eens allemaal een kruisraket". Komaan, als mijn trainer aan science fiction mag doen met een alien, dan mag de Neanderthaler dat met een kruisraket. En nadat iedereen zijn tekening in het zand heeft gekrast zegt de trainer: "laat me raden, iedereen heeft een groot, zwaar voorwerp dat bij het lichaam van de vijand een enorme hoeveelheid energie aflevert? Dat is nu de kracht van stereotiep denken! Laten we ons nu maar houden aan de knots, die zijn waarde al zo lang bewezen heeft!"
En 100,000 jaar later kijken we naar de trainer in de beschaving van Sumer. "Neem allemaal je kleitablet en je stylus, en maak maar eens een tekening van een computer. Laat me raden: iedereen heeft een vierkant oppervlak waarop je informatie in de vorm van tekens kan weergeven en weer wissen en opnieuw beginnen? Oh, dat stereotiep denken, toch, oh, die mensen die zich met al hun dromen zoooveel illusies maken!"
Maar er zijn nu eenmaal geen tienduizend manieren om overdracht van energie of informatie behandelbaar te maken, en dus zal je hoe dan ook grote overeenkomsten vinden met wat je al kent. Dus ik ben er nog zo zeker niet van, of het niet de trainer was, die nogal stereotiep aan het denken was.
En de cursist, hij bleef toch maar bedeesd en tot bescheidenheid gebracht goed opletten.
Maar ik ben er nog zo zeker niet van. Ongetwijfeld denken heel veel mensen stereotiep, en dus maken ze een alien naar hun eigen beeld. Maar misschien waren er ook een paar die, bijvoorbeeld, hadden nagedacht? Die redeneren ongeveer van "hmmmm, een alien, dat is niet een plant. Nee, dat is iets eerder dierlijks. Maar dan moet er een wisselwerking zijn met de omgeving, en de manier waarop een organisme kennis neemt van zijn omgeving, dat heet gewoon "zintuigen". Dus natuurlijk heeft het zintuigen". Niet wegens stereotiep denken, maar omdat hij er over heeft nagedacht.
En dat beest, dat zal zich wel voortbewegen, en er zijn nu eenmaal geen tienduizend manieren om dat te organiseren. Tenminste, toch niet zonder ledematen. En zo heel verschillend is het ook niet voor symmetrische bouw. Er zijn nu eenmaal geen tienduizend bouwplannen die tegelijk haalbaar èn leefbaar zijn, zou ik zeggen.
Maar laat me aannemen dat één of ander creatief vernuft toch vindt dat het naar zijn maatstaven allemaal heel stereotiep was. Dan neem ik u nu mee naar de Neanderthalers. Daar verklaart de trainer, terwijl hij zijn knots betast, "teken nu eens allemaal een kruisraket". Komaan, als mijn trainer aan science fiction mag doen met een alien, dan mag de Neanderthaler dat met een kruisraket. En nadat iedereen zijn tekening in het zand heeft gekrast zegt de trainer: "laat me raden, iedereen heeft een groot, zwaar voorwerp dat bij het lichaam van de vijand een enorme hoeveelheid energie aflevert? Dat is nu de kracht van stereotiep denken! Laten we ons nu maar houden aan de knots, die zijn waarde al zo lang bewezen heeft!"
En 100,000 jaar later kijken we naar de trainer in de beschaving van Sumer. "Neem allemaal je kleitablet en je stylus, en maak maar eens een tekening van een computer. Laat me raden: iedereen heeft een vierkant oppervlak waarop je informatie in de vorm van tekens kan weergeven en weer wissen en opnieuw beginnen? Oh, dat stereotiep denken, toch, oh, die mensen die zich met al hun dromen zoooveel illusies maken!"
Maar er zijn nu eenmaal geen tienduizend manieren om overdracht van energie of informatie behandelbaar te maken, en dus zal je hoe dan ook grote overeenkomsten vinden met wat je al kent. Dus ik ben er nog zo zeker niet van, of het niet de trainer was, die nogal stereotiep aan het denken was.
maandag 16 april 2012
De betekenis van de Slag om de Thermopylen
Af en toe heb ik pogingen gezien om de Slag om de Thermopylen (1) in rationeel begrijpbare termen uit te drukken, die dan hopeloos de mist ingaan. "Het bezorgde de Perzen oponthoud". Ja, drie dagen: op al die maanden dat er nodig zullen geweest zijn om dat gigantisch leger te voet naar Griekenland te krijgen. Of ook "Leonidas wist het gros van het leger te sparen". Zeker: een leger dat hij eerst zelf naar daar gebracht had, en dan alleen wat overbleef van de paar duizend die oorspronkelijk de pas verdedigd hadden; het zal nogal veel verschil gemaakt hebben als je moet vechten tegen een leger dat tot vandaag soms in het miljoen wordt geschat.
Of als je bedenkt hoe vaak we al Westerse overwinningen hebben bezongen, nadat "we" een vijandelijke positie na "list en verraad" hadden ingenomen, of als je bedenkt dat kort na de Slag om de Thermopylen de Perzen Athene hebben ingenomen en tot de grond verwoest... Misschien moeten we ons om te beginnen eens rekenschap geven van het simpele feit: de Slag om de Thermopylen was gewoon een overtuigende overwinning voor de Perzen?
En toch praten we er 25 eeuwen later nog altijd van. Ook in mijn ogen: terecht. Maar als we dat denken, dan moeten we ook kunnen zeggen waar de betekenis van die slag dan zit.
Volgens mij moeten we één deel zoeken in dezelfde richting als bij die andere slag (2), waarvan we tot vandaag de echo's blijven horen in de naam van iets heel anders, namelijk een sportwedstrijd. Grieken waarvan wij nog hebben gehoord - wéér die "25 eeuwen later" - om redenen die met filosofie, of beeldhouwkunst, of dramaturgie te maken hebben, die repten in hun verhalen aan hun kleinkinderen of hun grafschriften met geen woord over de intellectuele en artistieke prestaties waar wij ze nog altijd herdenken. Grieken, namelijk, die hadden deelgenomen aan de Slag bij Marathon, hadden veel belangwekkender dingen om zichzelf te beschrijven. "Waar was jij toen de Perzen kwamen?" was in die dagen een beroemde uitdrukking in Athene.
Dat illustreert hoe "Marathon" en "Thermopylae", overwinning en nederlaag, in de ogen van de toenmalige Grieken een enorme spirituele betekenis verkregen. Dit was het volk dat stilaan eens aan "de Gouden Eeuw" zou gaan beginnen - maar tot dat moment toch maar een stelletje half-barbaarse, onderling vechtende stadsstaatjes was. En die mensen konden nu zichzelf bekijken en ineens iets heel anders zien. Ineens zagen ze een stel verdedigers van waarden als "volk" of "vrijheid", en de vaardigheden nodig om in een phalanx te blijven staan zullen er ook bij geweest zijn. In ieder geval zagen ze ineens, onder daverend en welverdiend applaus, zichzelf als een volk en een cultuur waar bepaald niet mee te spotten viel. Het waren vonken die mee aanleiding gaven tot een uitbarsting van verlichting, die nog eens extra kleur kregen door respectievelijk de verpletterende overwinning bij Marathon, en de heroische opoffering bij Thermopylae.
Naast deze "spirituele" kant van het verhaal was er wel degelijk ook een militaire kant, zelfs als ik niet weet hoe je de Slag om de Thermopylen ooit als Griekse overwinning kan voorstellen. Die militaire kant was precies wat ik in de post van voetnoot (3) de "mooiste echo" vond. Sta me toe een laatste keer te proberen dat beeld van die "in elkaar geklikte schilden met daarop de letter lambda" te evokeren. Dat was het beeld waarvan de Perzen in de pas bij Thermopylae hadden geleerd dat ze het nooit meer wilden zien; toch niet frontaal. Maar dat was precies wat ze toch te zien kregen toen de beslissende fase van die laatste slag, bij Plataea (4) uiteindelijk aanbrak. Daar stonden ze terug, met hun lambda's, en "deze keer geen vijftig of zestig maar tienduizend naast elkaar en acht rijen dik".
Want het was weer eens "geen gewone phalanx, maar wel een Spartaanse phalanx". En de Perzen zagen dat het niet goed was. Het zal wel niet zo absurd zijn, zeker, te veronderstellen dat Leonidas en zijn driehonderd Spartanen, toen al, daar bij Plataea, nog altijd op het bord stonden, en begonnen aan de indrukwekkende postume carrière die maakt dat ze hier net weer eens zijn opgeroepen?
-----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/search/label/Vreemdeling%20ga%20de%20Spartanen%20vertellen...
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/10/marathon.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/gates-of-fire-het-einde-van-het-verhaal.html
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/11/de-beslissende-slag-plataea.html
Of als je bedenkt hoe vaak we al Westerse overwinningen hebben bezongen, nadat "we" een vijandelijke positie na "list en verraad" hadden ingenomen, of als je bedenkt dat kort na de Slag om de Thermopylen de Perzen Athene hebben ingenomen en tot de grond verwoest... Misschien moeten we ons om te beginnen eens rekenschap geven van het simpele feit: de Slag om de Thermopylen was gewoon een overtuigende overwinning voor de Perzen?
En toch praten we er 25 eeuwen later nog altijd van. Ook in mijn ogen: terecht. Maar als we dat denken, dan moeten we ook kunnen zeggen waar de betekenis van die slag dan zit.
Volgens mij moeten we één deel zoeken in dezelfde richting als bij die andere slag (2), waarvan we tot vandaag de echo's blijven horen in de naam van iets heel anders, namelijk een sportwedstrijd. Grieken waarvan wij nog hebben gehoord - wéér die "25 eeuwen later" - om redenen die met filosofie, of beeldhouwkunst, of dramaturgie te maken hebben, die repten in hun verhalen aan hun kleinkinderen of hun grafschriften met geen woord over de intellectuele en artistieke prestaties waar wij ze nog altijd herdenken. Grieken, namelijk, die hadden deelgenomen aan de Slag bij Marathon, hadden veel belangwekkender dingen om zichzelf te beschrijven. "Waar was jij toen de Perzen kwamen?" was in die dagen een beroemde uitdrukking in Athene.
Dat illustreert hoe "Marathon" en "Thermopylae", overwinning en nederlaag, in de ogen van de toenmalige Grieken een enorme spirituele betekenis verkregen. Dit was het volk dat stilaan eens aan "de Gouden Eeuw" zou gaan beginnen - maar tot dat moment toch maar een stelletje half-barbaarse, onderling vechtende stadsstaatjes was. En die mensen konden nu zichzelf bekijken en ineens iets heel anders zien. Ineens zagen ze een stel verdedigers van waarden als "volk" of "vrijheid", en de vaardigheden nodig om in een phalanx te blijven staan zullen er ook bij geweest zijn. In ieder geval zagen ze ineens, onder daverend en welverdiend applaus, zichzelf als een volk en een cultuur waar bepaald niet mee te spotten viel. Het waren vonken die mee aanleiding gaven tot een uitbarsting van verlichting, die nog eens extra kleur kregen door respectievelijk de verpletterende overwinning bij Marathon, en de heroische opoffering bij Thermopylae.
Naast deze "spirituele" kant van het verhaal was er wel degelijk ook een militaire kant, zelfs als ik niet weet hoe je de Slag om de Thermopylen ooit als Griekse overwinning kan voorstellen. Die militaire kant was precies wat ik in de post van voetnoot (3) de "mooiste echo" vond. Sta me toe een laatste keer te proberen dat beeld van die "in elkaar geklikte schilden met daarop de letter lambda" te evokeren. Dat was het beeld waarvan de Perzen in de pas bij Thermopylae hadden geleerd dat ze het nooit meer wilden zien; toch niet frontaal. Maar dat was precies wat ze toch te zien kregen toen de beslissende fase van die laatste slag, bij Plataea (4) uiteindelijk aanbrak. Daar stonden ze terug, met hun lambda's, en "deze keer geen vijftig of zestig maar tienduizend naast elkaar en acht rijen dik".
Want het was weer eens "geen gewone phalanx, maar wel een Spartaanse phalanx". En de Perzen zagen dat het niet goed was. Het zal wel niet zo absurd zijn, zeker, te veronderstellen dat Leonidas en zijn driehonderd Spartanen, toen al, daar bij Plataea, nog altijd op het bord stonden, en begonnen aan de indrukwekkende postume carrière die maakt dat ze hier net weer eens zijn opgeroepen?
-----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/search/label/Vreemdeling%20ga%20de%20Spartanen%20vertellen...
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/10/marathon.html
(3) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2012/04/gates-of-fire-het-einde-van-het-verhaal.html
(4) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/11/de-beslissende-slag-plataea.html
zaterdag 14 april 2012
"So far, so good"
Het beste stuk van mijn "analyses" over de Amerikaanse verkiezingen van vier jaar geleden vond ik de terugblik, toen de afloop bekend was en je dat kon vergelijken met wat je er met je neus bovenop over geschreven had. De harde waarheid was dat het niet zeer indrukwekkend was, toch opgevrolijkt met het idee dat het tenminste amusant was (1). Een paar zwaar de mist ingegane voorspellingen, maar ook "technische" fouten, zoals vergeten namen en datums te noemen, zodat je er achteraf veel te weinig mee kan reconstrueren hoe het er ongeveer moet uitgezien hebben.
Die technische fouten kan je alleen maar proberen te verbeteren, en hoewel ik dat ook echt geprobeerd heb vind ik nog altijd dat mijn huidige beschrijvingen nog niet accuraat genoeg overkomen. Ik weet niet goed waarom, ik denk dat het veel te maken heeft met het verschil tussen mensen die iets over "nieuws", "verslaggeving" en "communicatie" weten, en mensen die gewoon wat zitten te bloggen.
Maar hoe zit het met de "voorspellingen"? Nu de laatste min of meer serieuze tegenkandidaat heeft afgehaakt en Romney quasi zeker de uitdager wordt kan je al een soort pré-terugblik proberen. En dan vind ik dat het nog niet zeer slecht gedaan heb. Merk overigens op dat ik nog een heel ander vooroordeel heb: de toekomst is onvoorspelbaar. Dat vooroordeel is zo sterk dat ik ook hier zal benadrukken hoe de juiste voorspellingen nog altijd hopeloos verwarde gevallen van "meer geluk dan wijsheid" waren.
Toch ben ik er wel trots op dat ik al héél lang op voorhand kon zeggen: wat zitten al die "serieuze" commentaren zich toch om Sarah Palin te bekommeren; een zodanig dwaas mens dat er van haar natuurlijk al lang geen sprake meer zal zijn wanneer het spel echt op gang komt. Ik bespaar ons allemaal de url's van intussen màààànden (soms zelfs jaren) geleden, waarin parmantig werd aangekondigd dat "de Democraten bang waren van Palin" en veel consoorten. Met welke soort blindheid moet je geslagen zijn om dat uit je klavier te krijgen? Dezelfde blindheid, ongetwijfeld, die dezelfde mensen nog Bush' Irakoorlog deden verdedigen tot lang nadat die al beschaamd niet eens zijn eigen leugens meer volhield. Maar waar komt die blindheid vandaan? Er zitten echt een hoop doorgaans luciede geesten tussen die, als het over deze onderwerpen ging, van het ene moment op het andere niet meer konden zien wat zich recht onder hun neus afspeelde.
Het zou allemaal niet zo belangrijk zijn als steeds diezelfde mensen niet geregeld ook nog veel macht hadden...
Iets heel anders was mijn voorspelling dat Romney de tegenkandidaat zou worden. Niet omdat ik dacht dat we dat in april al "lang" (toch wel een paar maanden) zouden weten: de toekomst is nu eenmaal onvoorspelbaar, en je weet nooit of de één of andere miljardair enkele fracties van percenten van zijn vermogen wil gebruiken voor het amusement van in een presidentiële verkiezingscampagne betrokken te zijn. Veel interessanter is de manier waarop ik mezelf met grote ogen voelde kijken naar hoe dat allemaal veel minder zeker leek te worden dan gedacht. Ook dat is me vier jaar geleden enkele keren overkomen: "ik geloofde het niet terwijl het voor mijn ogen gebeurde", en ik geloofde het terecht niet, maar dat wist ik alleen maar na de afloop. Terwijl het gebeurde gingen al die zekerheden zwaar aan het wankelen, tot het punt dat je niet kan volhouden dat je "het altijd wel geweten hebt". Zelfs niet als het achteraf toch waar bleek ("de toekomst is onvoorspelbaar").
Het gaat dus om de verhouding tussen wat je ziet als je er middenin zit, en wanneer het is afgelopen. Natuurlijk heb ik altijd beweerd dat Romney de voorverkiezingen zou winnen. Natuurlijk heb ik dat al beweerd toen veel serieuze commentatoren het nog angstig over de tegenkandidaten hadden. Maar het blijft allemaal schone schijn, iets waarvan je kan verbergen dat het ook maar wijsheid achteraf was omdat iedereen die gebeurtenisjes als de voorverkiezing van Iowa wel ontzettend spannend vindt op het moment zelf, maar al lang weer vergeten is als het een paar maand later is.
En dus is de waarheid dat ik correct Romneys overwinning heb voorspeld, maar dat dat niet veel meer voorstelt dan iemand die beweert dat hij een zes gaat gooien met een dobbelsteen, en het vervolgens nog doet ook. Ja, er bestaan juiste voorspellingen, maar nee, dat betekent niet dat de toekomst voorspelbaar is. Het betekent alleen dat je alleen maar zes mensen nodig hebt die allemaal een verschillende voorspelling maken over een worp met een dobbelsteen, en je zal een correcte voorspelling hebben.
Hoe zit het met de overblijvende voorspellingen? Ik denk nog altijd dat Obama zal winnen. Ik denk ook dat het géén landslide wordt (dat lijkt me een te gemakkelijke) en dus "een spannende strijd". Want (en dat lijkt me wel betekenisvol) al het gejammer over de verscheurde Republikeinen zal tegen de zomer verdwenen zijn als sneeuw voor de zon, en veel mensen die destijds zo schamper deden over "anything but Bush" (waar ikzelf nog altijd trots op ben) zullen nu voor "anything but Obama" kiezen. En tenslotte denk ik dat Obama zal winnen omdat de aanvallen op "Romneycare" hun tol zullen eisen. Ook beeld ik me in dat elke uitspraak van Romney, bedoeld om de onafhankelijke kiezer aan te spreken, onmiddellijk zal gevolgd worden door een tegenovergestelde uitspraak van Romney uit de voorverkiezing, samen met een beeld van een intussen beroemd geworden "etch the sketch" die alles weer uitwist, en vervangt door de nieuwe versie. En Obama die approved of the message, of course.
Hoe zwaar kan ik het mis hebben? Ik vind dat "spannende strijd" moet betekenen dat Obama ook eerder nipt kan verliezen: anders is het toch niet "spannend"? Het zou in elk geval veel beter zijn als voorspelling, destijds maanden geleden, dan al die mensen die het over Palin hadden.
Als Obama afgetekend verliest heb ik nog mijn hedge dat dat inderdaad kan, indien de economische crisis in november nog veel zwaarder is geworden. Dat zou in elk geval een significant foute voorspelling blijven, maar toch. En het wordt een "zware misser" als Obama in dit soort (of beter) economische omgeving afgetekend verliest.
Maar alles bij elkaar zit ik nog heel redelijk op koers. Momenteel zou ik zelfs vinden, indien Obama in november een spannende strijd wint, dat de kwaliteit van mijn beweringen er in vergelijking met vier jaar geleden op vooruit is gegaan.
----------------------------------
UPDATE, 's avonds dezelfde dag...
Hmmmmm, nja, 't begint al:
http://politicalwire.com/archives/2012/04/14/obama_celebrates_romneycare.html#047397a
----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/11/verkiezingen-het-is-geen-wetenschap.html
Die technische fouten kan je alleen maar proberen te verbeteren, en hoewel ik dat ook echt geprobeerd heb vind ik nog altijd dat mijn huidige beschrijvingen nog niet accuraat genoeg overkomen. Ik weet niet goed waarom, ik denk dat het veel te maken heeft met het verschil tussen mensen die iets over "nieuws", "verslaggeving" en "communicatie" weten, en mensen die gewoon wat zitten te bloggen.
Maar hoe zit het met de "voorspellingen"? Nu de laatste min of meer serieuze tegenkandidaat heeft afgehaakt en Romney quasi zeker de uitdager wordt kan je al een soort pré-terugblik proberen. En dan vind ik dat het nog niet zeer slecht gedaan heb. Merk overigens op dat ik nog een heel ander vooroordeel heb: de toekomst is onvoorspelbaar. Dat vooroordeel is zo sterk dat ik ook hier zal benadrukken hoe de juiste voorspellingen nog altijd hopeloos verwarde gevallen van "meer geluk dan wijsheid" waren.
Toch ben ik er wel trots op dat ik al héél lang op voorhand kon zeggen: wat zitten al die "serieuze" commentaren zich toch om Sarah Palin te bekommeren; een zodanig dwaas mens dat er van haar natuurlijk al lang geen sprake meer zal zijn wanneer het spel echt op gang komt. Ik bespaar ons allemaal de url's van intussen màààànden (soms zelfs jaren) geleden, waarin parmantig werd aangekondigd dat "de Democraten bang waren van Palin" en veel consoorten. Met welke soort blindheid moet je geslagen zijn om dat uit je klavier te krijgen? Dezelfde blindheid, ongetwijfeld, die dezelfde mensen nog Bush' Irakoorlog deden verdedigen tot lang nadat die al beschaamd niet eens zijn eigen leugens meer volhield. Maar waar komt die blindheid vandaan? Er zitten echt een hoop doorgaans luciede geesten tussen die, als het over deze onderwerpen ging, van het ene moment op het andere niet meer konden zien wat zich recht onder hun neus afspeelde.
Het zou allemaal niet zo belangrijk zijn als steeds diezelfde mensen niet geregeld ook nog veel macht hadden...
Iets heel anders was mijn voorspelling dat Romney de tegenkandidaat zou worden. Niet omdat ik dacht dat we dat in april al "lang" (toch wel een paar maanden) zouden weten: de toekomst is nu eenmaal onvoorspelbaar, en je weet nooit of de één of andere miljardair enkele fracties van percenten van zijn vermogen wil gebruiken voor het amusement van in een presidentiële verkiezingscampagne betrokken te zijn. Veel interessanter is de manier waarop ik mezelf met grote ogen voelde kijken naar hoe dat allemaal veel minder zeker leek te worden dan gedacht. Ook dat is me vier jaar geleden enkele keren overkomen: "ik geloofde het niet terwijl het voor mijn ogen gebeurde", en ik geloofde het terecht niet, maar dat wist ik alleen maar na de afloop. Terwijl het gebeurde gingen al die zekerheden zwaar aan het wankelen, tot het punt dat je niet kan volhouden dat je "het altijd wel geweten hebt". Zelfs niet als het achteraf toch waar bleek ("de toekomst is onvoorspelbaar").
Het gaat dus om de verhouding tussen wat je ziet als je er middenin zit, en wanneer het is afgelopen. Natuurlijk heb ik altijd beweerd dat Romney de voorverkiezingen zou winnen. Natuurlijk heb ik dat al beweerd toen veel serieuze commentatoren het nog angstig over de tegenkandidaten hadden. Maar het blijft allemaal schone schijn, iets waarvan je kan verbergen dat het ook maar wijsheid achteraf was omdat iedereen die gebeurtenisjes als de voorverkiezing van Iowa wel ontzettend spannend vindt op het moment zelf, maar al lang weer vergeten is als het een paar maand later is.
En dus is de waarheid dat ik correct Romneys overwinning heb voorspeld, maar dat dat niet veel meer voorstelt dan iemand die beweert dat hij een zes gaat gooien met een dobbelsteen, en het vervolgens nog doet ook. Ja, er bestaan juiste voorspellingen, maar nee, dat betekent niet dat de toekomst voorspelbaar is. Het betekent alleen dat je alleen maar zes mensen nodig hebt die allemaal een verschillende voorspelling maken over een worp met een dobbelsteen, en je zal een correcte voorspelling hebben.
Hoe zit het met de overblijvende voorspellingen? Ik denk nog altijd dat Obama zal winnen. Ik denk ook dat het géén landslide wordt (dat lijkt me een te gemakkelijke) en dus "een spannende strijd". Want (en dat lijkt me wel betekenisvol) al het gejammer over de verscheurde Republikeinen zal tegen de zomer verdwenen zijn als sneeuw voor de zon, en veel mensen die destijds zo schamper deden over "anything but Bush" (waar ikzelf nog altijd trots op ben) zullen nu voor "anything but Obama" kiezen. En tenslotte denk ik dat Obama zal winnen omdat de aanvallen op "Romneycare" hun tol zullen eisen. Ook beeld ik me in dat elke uitspraak van Romney, bedoeld om de onafhankelijke kiezer aan te spreken, onmiddellijk zal gevolgd worden door een tegenovergestelde uitspraak van Romney uit de voorverkiezing, samen met een beeld van een intussen beroemd geworden "etch the sketch" die alles weer uitwist, en vervangt door de nieuwe versie. En Obama die approved of the message, of course.
Hoe zwaar kan ik het mis hebben? Ik vind dat "spannende strijd" moet betekenen dat Obama ook eerder nipt kan verliezen: anders is het toch niet "spannend"? Het zou in elk geval veel beter zijn als voorspelling, destijds maanden geleden, dan al die mensen die het over Palin hadden.
Als Obama afgetekend verliest heb ik nog mijn hedge dat dat inderdaad kan, indien de economische crisis in november nog veel zwaarder is geworden. Dat zou in elk geval een significant foute voorspelling blijven, maar toch. En het wordt een "zware misser" als Obama in dit soort (of beter) economische omgeving afgetekend verliest.
Maar alles bij elkaar zit ik nog heel redelijk op koers. Momenteel zou ik zelfs vinden, indien Obama in november een spannende strijd wint, dat de kwaliteit van mijn beweringen er in vergelijking met vier jaar geleden op vooruit is gegaan.
----------------------------------
UPDATE, 's avonds dezelfde dag...
Hmmmmm, nja, 't begint al:
http://politicalwire.com/archives/2012/04/14/obama_celebrates_romneycare.html#047397a
----------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2008/11/verkiezingen-het-is-geen-wetenschap.html
vrijdag 13 april 2012
Een vakantie met duizend stukjes
Het zal paradoxaal klinken, maar door het zeer matige vakantieweer is het me niet gelukt in het "serieus" boek te lezen dat ik had meegenomen. Niet heel erg: het was Against Method van Paul Feyerabend, en in feite heb ik het al een paar keer gelezen. Maar het is één van die boeken die je best een paar keer leest om toch een beetje te doorgronden waarover hij het heeft - en dat is dus niet gelukt: Zeer matig vakantieweer.
Normaal zou je het omgekeerde verwachten. Maar vakantie (in het bijzonder als het) "aan zee" (is) gaat als volgt. Ochtend op het zonnige maar rustige strand, waar ruisende zeeën en spelende kindjes (ze zijn toch ook niet meer super klein) precies de soort rust geven om heel veel in serieuze boeken te lezen. Vanaf de namiddag is het Machtig Brein al een beetje vermoeid, en dan is het tijd voor het "speels" boek. Dat is veel beter gelukt: peuter Simon doet nog lange middagslaapjes, en hoewel af en toe de zon goed doorbrak was papa toch vrijwilliger om thuis te blijven: boekje lezen.
Deze keer was het Reamde van Neal Stephenson, de auteur van Cryptonomicon (en Anathem, en vele andere). Ik vind het tot nu toe heel erg goed; vele honderden en honderden bladzijden gelezen, en tot nu toe vind ik het zowat de Cryptonomicon klasse: ongeveer het hoogst mogelijk compliment. Kortom, het was geen straf om namiddagen en avonden met zicht op zee een boek te moeten vasthouden; misschien schrijf ik er nog wel iets over.
Intussen was het ook daarnaast best nog een redelijke vakantie. Het was vooral koud, maar zolang het niet teveel regent is de kust best te doen. Een strandwandeling door het gemiezer en fris uitgewaaid een etablissementje op de dijk in en pannenkoeken en wafels, met boter en suiker en ijsjes, en dan de ingrediënten voor het avondeten, inclusief een flesje wijn, of gewoon de dagschotel in het restaurant van het hotel twintig meter verder: meer moet dat niet zijn.
En de go-carts op de dijk! Scholier Sarah en kleuter Thomas kozen elk een soort paardenracewagen, met trappertjes aan een wagentje achter een paardenkop, en ze voelden zich als Romeinse wagenmenners in het Circus Maximus. Het was rustig op de dijk ("zeer matig vakantieweer") en ze reden de ene wedstrijd na de andere, en kleuter Thomas deed dat zo goed dat hij geregeld zijn grote zus voorbijstak - misschien had hij gewoon een wagentje dat vlotter reed, maar toch. In ieder geval, loeiende pret aan beide kanten, en niet veel meer dan twintig aanrijdingen. Het mooist was echter peuter Simon. Die had een wagentje in de vorm van "Bliksem" uit de beroemde "Cars" serie, en op een leeftijd waarop de toenmalige peuter Sarah nog geen driewieler kon trappen raasde hij over het plein als een toekomstige Formule Eén rijder. Met gemak stak hij een hoop kleuters voorbij terwijl hij in het passeren vol triomf "Bliksem McQueen, eh! Bliksem McQueen, eh!" brulde. Met dat peuterstemmetje, natuurlijk.
Zoals vanzelf spreekt hebben we ook een stichtelijke dag in Plopsaland DePanne doorgebracht.
En dan waren er zeker ook nog de zonnige perioden, waarbij je een wandeling naar de volgende badplaats (pannenkoeken, wafels...) maakt en met de tram terugkeert, of waarbij je wel degelijk een volle dag op het strand zit (boekjes, zandkastelen...) of de bewolkte dagen waarop je met je handen op je rug langs de Luidbruisende Zee loopt en denkt aan oude mythen en moderne wetenschap. De spelletjes van peuters, kleuters, en schoolkindjes, en de verhaaltjes, en de puzzels.
Ja, de puzzels. We hebben een puzzel van duizend stukjes gekocht: dui - zend. Scholier, kleuter en papa hebben eerst alle stukjes omgedraaid. Het was een pretparkmotief, waarbij allerlei Disneyfiguren op allerlei attracties zaten te wuiven naar de puzzelaar. Begon een gepluk en geschuif van jewelste, waarbij de vorderingen, om eerlijk te zijn, eerst minimaal waren. Tot papa enkele lange stukken kant isoleerde en aan mekaar reeg, terwijl scholier Sarah een hoop wit en roos uit een voorgrondmotief van een eerste structuur voorzag. Het zijn geweldige puzzelaars, die ukken van ons, maar in hun eentje zou het niet gelukt zijn. Desondanks peuterde scholier Sarah verschillende eilandjes in mekaar, die werkelijk, met de nodige moeite, geleidelijk groter werden. Met papa als goed voorbeeld - al snel enkele eilandjes van twintig en meer stukjes, en een kader dat er al snel heel overzichtelijk ging uitzien - zette het klein grut zich ijveriger dan ooit aan het werk. Peuter in bed, mama mee aan de slag, de familie zag het werkstuk groeien onder haar handen.
In het begin ging het kleuter Thomas boven zijn pet, maar ook hij is een geweldige puzzelaar: alleen is hij nog maar vier jaar. Eénmaal je de structuur van het ding kon gaan zien - zeg na een vierhonderd stukjes of zo - bleek hij heel goed te weten hoe de puzzel ineen zat. Je zag hem het ene stukje na het andere beetpakken; onmiddellijk ging dat hoofdje naar de juiste kant van de puzzel, en even later lag het ding waar het moest zijn: kleuter Thomas glunderde dat het licht gaf. In ruim meer dan de helft ging het werkelijk zo; hij moet werkelijk oog hebben voor het detail van die kleine stukjes, èn voor het groot overzicht van het geheel. Ik weet zeker dat hij een pak meer dan 100 stukjes aan het totaal heeft bijgebracht, en ik verzeker je, dat maakt een verschil.
Het was een daverend succes. Het schijnt dat we een echte plensnamiddag hebben gehad, de vorige week daar aan zee. Niks van gemerkt. Op één dag was de puzzel af.
Normaal zou je het omgekeerde verwachten. Maar vakantie (in het bijzonder als het) "aan zee" (is) gaat als volgt. Ochtend op het zonnige maar rustige strand, waar ruisende zeeën en spelende kindjes (ze zijn toch ook niet meer super klein) precies de soort rust geven om heel veel in serieuze boeken te lezen. Vanaf de namiddag is het Machtig Brein al een beetje vermoeid, en dan is het tijd voor het "speels" boek. Dat is veel beter gelukt: peuter Simon doet nog lange middagslaapjes, en hoewel af en toe de zon goed doorbrak was papa toch vrijwilliger om thuis te blijven: boekje lezen.
Deze keer was het Reamde van Neal Stephenson, de auteur van Cryptonomicon (en Anathem, en vele andere). Ik vind het tot nu toe heel erg goed; vele honderden en honderden bladzijden gelezen, en tot nu toe vind ik het zowat de Cryptonomicon klasse: ongeveer het hoogst mogelijk compliment. Kortom, het was geen straf om namiddagen en avonden met zicht op zee een boek te moeten vasthouden; misschien schrijf ik er nog wel iets over.
Intussen was het ook daarnaast best nog een redelijke vakantie. Het was vooral koud, maar zolang het niet teveel regent is de kust best te doen. Een strandwandeling door het gemiezer en fris uitgewaaid een etablissementje op de dijk in en pannenkoeken en wafels, met boter en suiker en ijsjes, en dan de ingrediënten voor het avondeten, inclusief een flesje wijn, of gewoon de dagschotel in het restaurant van het hotel twintig meter verder: meer moet dat niet zijn.
En de go-carts op de dijk! Scholier Sarah en kleuter Thomas kozen elk een soort paardenracewagen, met trappertjes aan een wagentje achter een paardenkop, en ze voelden zich als Romeinse wagenmenners in het Circus Maximus. Het was rustig op de dijk ("zeer matig vakantieweer") en ze reden de ene wedstrijd na de andere, en kleuter Thomas deed dat zo goed dat hij geregeld zijn grote zus voorbijstak - misschien had hij gewoon een wagentje dat vlotter reed, maar toch. In ieder geval, loeiende pret aan beide kanten, en niet veel meer dan twintig aanrijdingen. Het mooist was echter peuter Simon. Die had een wagentje in de vorm van "Bliksem" uit de beroemde "Cars" serie, en op een leeftijd waarop de toenmalige peuter Sarah nog geen driewieler kon trappen raasde hij over het plein als een toekomstige Formule Eén rijder. Met gemak stak hij een hoop kleuters voorbij terwijl hij in het passeren vol triomf "Bliksem McQueen, eh! Bliksem McQueen, eh!" brulde. Met dat peuterstemmetje, natuurlijk.
Zoals vanzelf spreekt hebben we ook een stichtelijke dag in Plopsaland DePanne doorgebracht.
En dan waren er zeker ook nog de zonnige perioden, waarbij je een wandeling naar de volgende badplaats (pannenkoeken, wafels...) maakt en met de tram terugkeert, of waarbij je wel degelijk een volle dag op het strand zit (boekjes, zandkastelen...) of de bewolkte dagen waarop je met je handen op je rug langs de Luidbruisende Zee loopt en denkt aan oude mythen en moderne wetenschap. De spelletjes van peuters, kleuters, en schoolkindjes, en de verhaaltjes, en de puzzels.
Ja, de puzzels. We hebben een puzzel van duizend stukjes gekocht: dui - zend. Scholier, kleuter en papa hebben eerst alle stukjes omgedraaid. Het was een pretparkmotief, waarbij allerlei Disneyfiguren op allerlei attracties zaten te wuiven naar de puzzelaar. Begon een gepluk en geschuif van jewelste, waarbij de vorderingen, om eerlijk te zijn, eerst minimaal waren. Tot papa enkele lange stukken kant isoleerde en aan mekaar reeg, terwijl scholier Sarah een hoop wit en roos uit een voorgrondmotief van een eerste structuur voorzag. Het zijn geweldige puzzelaars, die ukken van ons, maar in hun eentje zou het niet gelukt zijn. Desondanks peuterde scholier Sarah verschillende eilandjes in mekaar, die werkelijk, met de nodige moeite, geleidelijk groter werden. Met papa als goed voorbeeld - al snel enkele eilandjes van twintig en meer stukjes, en een kader dat er al snel heel overzichtelijk ging uitzien - zette het klein grut zich ijveriger dan ooit aan het werk. Peuter in bed, mama mee aan de slag, de familie zag het werkstuk groeien onder haar handen.
In het begin ging het kleuter Thomas boven zijn pet, maar ook hij is een geweldige puzzelaar: alleen is hij nog maar vier jaar. Eénmaal je de structuur van het ding kon gaan zien - zeg na een vierhonderd stukjes of zo - bleek hij heel goed te weten hoe de puzzel ineen zat. Je zag hem het ene stukje na het andere beetpakken; onmiddellijk ging dat hoofdje naar de juiste kant van de puzzel, en even later lag het ding waar het moest zijn: kleuter Thomas glunderde dat het licht gaf. In ruim meer dan de helft ging het werkelijk zo; hij moet werkelijk oog hebben voor het detail van die kleine stukjes, èn voor het groot overzicht van het geheel. Ik weet zeker dat hij een pak meer dan 100 stukjes aan het totaal heeft bijgebracht, en ik verzeker je, dat maakt een verschil.
Het was een daverend succes. Het schijnt dat we een echte plensnamiddag hebben gehad, de vorige week daar aan zee. Niks van gemerkt. Op één dag was de puzzel af.
vrijdag 6 april 2012
"Doping" (Newspeak Alert!)
"Beurs teleurgesteld door uitblijven doping" (of zoiets) is wat ik in de kranten lees. En dat lijkt me een voorbeeld van "newspeak"! Je weet wel, die term van Orwell, die uitdrukt dat in het taalgebruik een wereldbeeld impliciet wordt binnengesmokkeld, zodat je niet meer de moeite hoeft te doen er ook nog argumenten bij te geven.
Het wereldbeeld in kwestie is dat alleen een economie die gebaseerd is op de activiteiten van vrije individuen een "echte" economie is. Al de rest (de lezer begrijpt: alles wat met overheidsoptreden te maken heeft) is artificiëel, onecht, schadelijk en in het bijzonder moreel (in de zin van eeuwige, absolute waarden) slecht. Dat zijn allemaal dingen die je uitdrukt in het woord "doping", dus als je de toestand maar vaak genoeg "doping" noemt, dan heb je al snel een zekere kans dat een hoop mensen gaan geloven dat het ook "doping" is.
Merk nu vooral op dat ik niet wil ontkennen dat dat best mogelijk is. Wat ik wel wil ontkennen is dat we dat weten, in tegenstelling tot, bijvoorbeeld, vermoeden, geloven, vrezen, etcetera. In werkelijkheid is het iets waarover grote onenigheid bestaat bij de experten. Een beetje zoals dokters die zich verzamelen bij het bed van een patiënt die lijdt aan een mysterieuze ziekte (vanzelfsprekend) wel allemaal weten wat koorts of dehydratatie is, maar grote onenigheid kunnen vertonen over de oorzaken en de remedie van dit speciaal geval.
Dus het is mogelijk dat de huidige economie er momenteel beter (lees: "minder slecht") voorstaat dan zonder een hoop overheidsoptreden het geval zou zijn. Het is mogelijk dat de "echte" economie alleen maar de waarde van de economie is indien dat overheidsoptreden er niet was. Het is mogelijk dat het verschil tussen die twee alleen maar een kunstmatig in stand gehouden oppepperij is, die op een dag in mekaar moet stuiken - en dat "het" dan zelfs nog erger zou zijn dan wanneer we het nu maar ineens in mekaar laten stuiken.
Het is echter ook mogelijk dat dat een veel te simplistisch wereldbeeld is. Het is mogelijk dat een aan zichzelf overgelaten economie op een veel lager evenwicht terecht komt, of zelfs zichzelf helemaal de grond inboort, dan een economie die haar eigen gang kan gaan. Er bestaat bijvoorbeeld (onder veel andere) zoiets als "Prisoners' Dilemma" (1), waarbij het meest rationeel gedrag van elke deelnemer voor zich een sterk sub-optimaal resultaat voor de groep oplevert. Of er bestaat zoiets als een "liquiditeitscrisis" waarbij een op zich gezond systeem per domino effect helemaal tegen de vlakte kan gaan om redenen van een op zich irrationele schok, zoals een vertrouwensschok. Om van "vleesmoleneffect" (2) maar te zwijgen.
In dat soort gevallen is een mogelijke oplossing het ingrijpen vanaf een hoger niveau. En in dat geval is er ook in de huidige economie een verschil tussen de economie "zoals die er nu uitziet" en "zoals die er zou uitzien zonder overheidsoptreden". Alleen is dat in dit scenario een verschil in het voordeel van overheidstussenkomst. En in dat geval is het normaal dat de beurzen teleurgesteld zijn als de overheden aankondigen dat ze toch maar afzien van interventie. De beurzen - dat zijn nog altijd die markten waarin we zoveel vertrouwen hebben wanneer ze onze vooroordelen bevestigen, maar die we van "doping" beschuldigen wanneer ze dat niet doen - zien dan dat positief verschil wegsmelten, en de waarderingen volgen.
Dat is waar in dit debat, tussen serieuze mensen, onzekerheid over bestaat. Dat wil zeggen, serieuze mensen van de ene partij beseffen heus wel dat een teveel aan overheidsoptreden, in het bijzonder wanneer dat gepaard gaat met almaar stijgende schulden (tot het punt waar noch de brave huisvaders, noch de haaien van de markten die willen financieren), op de duur op een grens moet botsen (tenzij, natuurlijk, ze zich diep, diep in de domeinen van "het is de schuld van het kapitalisme" bevinden). En serieuze mensen van de andere kant beseffen heus wel dat een zekere, "minimale" mate van overheidsoptreden vaak wel een goed en nuttig idee kan zijn (tenzij, natuurlijk, ze zich ver, ver voorbij de rechterkant van Friedrich Hayek bevinden).
En dus is het beschrijven van de toestand in termen van "doping" een voorbeeld van "newspeak" die de rechterkant altijd buitengewoon goed kan ontmaskeren - zolang het maar "newspeak" van de linkerkant is. Als het daarentegen "newspeak" van hun eigen kant betreft, dan kan het niet genoeg herhaald worden. Je weet tenslotte maar nooit of de verbale ingreep niet het effect heeft dat een hoop mensen gaan geloven dat hun assumpties (waarover in werkelijkheid nog altijd grote debatten plaatsvinden) in feite bewezen realiteiten zijn.
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/02/dingen-die-iedereen-zou-moeten-weten_13.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/08/meer-schulden-om-een-schuldcrisis-te.html
Het wereldbeeld in kwestie is dat alleen een economie die gebaseerd is op de activiteiten van vrije individuen een "echte" economie is. Al de rest (de lezer begrijpt: alles wat met overheidsoptreden te maken heeft) is artificiëel, onecht, schadelijk en in het bijzonder moreel (in de zin van eeuwige, absolute waarden) slecht. Dat zijn allemaal dingen die je uitdrukt in het woord "doping", dus als je de toestand maar vaak genoeg "doping" noemt, dan heb je al snel een zekere kans dat een hoop mensen gaan geloven dat het ook "doping" is.
Merk nu vooral op dat ik niet wil ontkennen dat dat best mogelijk is. Wat ik wel wil ontkennen is dat we dat weten, in tegenstelling tot, bijvoorbeeld, vermoeden, geloven, vrezen, etcetera. In werkelijkheid is het iets waarover grote onenigheid bestaat bij de experten. Een beetje zoals dokters die zich verzamelen bij het bed van een patiënt die lijdt aan een mysterieuze ziekte (vanzelfsprekend) wel allemaal weten wat koorts of dehydratatie is, maar grote onenigheid kunnen vertonen over de oorzaken en de remedie van dit speciaal geval.
Dus het is mogelijk dat de huidige economie er momenteel beter (lees: "minder slecht") voorstaat dan zonder een hoop overheidsoptreden het geval zou zijn. Het is mogelijk dat de "echte" economie alleen maar de waarde van de economie is indien dat overheidsoptreden er niet was. Het is mogelijk dat het verschil tussen die twee alleen maar een kunstmatig in stand gehouden oppepperij is, die op een dag in mekaar moet stuiken - en dat "het" dan zelfs nog erger zou zijn dan wanneer we het nu maar ineens in mekaar laten stuiken.
Het is echter ook mogelijk dat dat een veel te simplistisch wereldbeeld is. Het is mogelijk dat een aan zichzelf overgelaten economie op een veel lager evenwicht terecht komt, of zelfs zichzelf helemaal de grond inboort, dan een economie die haar eigen gang kan gaan. Er bestaat bijvoorbeeld (onder veel andere) zoiets als "Prisoners' Dilemma" (1), waarbij het meest rationeel gedrag van elke deelnemer voor zich een sterk sub-optimaal resultaat voor de groep oplevert. Of er bestaat zoiets als een "liquiditeitscrisis" waarbij een op zich gezond systeem per domino effect helemaal tegen de vlakte kan gaan om redenen van een op zich irrationele schok, zoals een vertrouwensschok. Om van "vleesmoleneffect" (2) maar te zwijgen.
In dat soort gevallen is een mogelijke oplossing het ingrijpen vanaf een hoger niveau. En in dat geval is er ook in de huidige economie een verschil tussen de economie "zoals die er nu uitziet" en "zoals die er zou uitzien zonder overheidsoptreden". Alleen is dat in dit scenario een verschil in het voordeel van overheidstussenkomst. En in dat geval is het normaal dat de beurzen teleurgesteld zijn als de overheden aankondigen dat ze toch maar afzien van interventie. De beurzen - dat zijn nog altijd die markten waarin we zoveel vertrouwen hebben wanneer ze onze vooroordelen bevestigen, maar die we van "doping" beschuldigen wanneer ze dat niet doen - zien dan dat positief verschil wegsmelten, en de waarderingen volgen.
Dat is waar in dit debat, tussen serieuze mensen, onzekerheid over bestaat. Dat wil zeggen, serieuze mensen van de ene partij beseffen heus wel dat een teveel aan overheidsoptreden, in het bijzonder wanneer dat gepaard gaat met almaar stijgende schulden (tot het punt waar noch de brave huisvaders, noch de haaien van de markten die willen financieren), op de duur op een grens moet botsen (tenzij, natuurlijk, ze zich diep, diep in de domeinen van "het is de schuld van het kapitalisme" bevinden). En serieuze mensen van de andere kant beseffen heus wel dat een zekere, "minimale" mate van overheidsoptreden vaak wel een goed en nuttig idee kan zijn (tenzij, natuurlijk, ze zich ver, ver voorbij de rechterkant van Friedrich Hayek bevinden).
En dus is het beschrijven van de toestand in termen van "doping" een voorbeeld van "newspeak" die de rechterkant altijd buitengewoon goed kan ontmaskeren - zolang het maar "newspeak" van de linkerkant is. Als het daarentegen "newspeak" van hun eigen kant betreft, dan kan het niet genoeg herhaald worden. Je weet tenslotte maar nooit of de verbale ingreep niet het effect heeft dat een hoop mensen gaan geloven dat hun assumpties (waarover in werkelijkheid nog altijd grote debatten plaatsvinden) in feite bewezen realiteiten zijn.
---------------------------------------
(1) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2006/02/dingen-die-iedereen-zou-moeten-weten_13.html
(2) http://speelsmaarserieus.blogspot.com/2011/08/meer-schulden-om-een-schuldcrisis-te.html
Abonneren op:
Berichten (Atom)